تبليغاتX
کرمانج زنده است کرمانج زندگی کن

 

 

                                                                        

 

 اتحاد رمز آزادی

 

                                                                 

 

 

 kn4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اقوام کرد یکی از توتم های قابل بحث و مطالعه در میان مردم ایران زمین است .در مقاله حاض

ر سعی کردیم با بررسی اقوام کرد خراسان ًقدم كوچكي در حفظ اشائه اين فرهنگ غني باشيم.ب

ه امید آنکه در آینده شاهد فعالیتهای پژوهشگران در این حوضه مطالعاتی باشیم.

 

 

 

 

    سوا چه م ژبیر کریه هویت خو

                          چمانه مه ژ دست دایه زمانه

  خو برانه و خوینگه کرمانج

                     ژبیر مکن گذشته خو

     

 

کرد یعنی...

 

کرد یعنی یک اصالت

ناب ... ناب

کرد یعنی یک سوال بی جواب

کرد یعنی منصور بر دار باش

مرگ را در آغوش و بیدار باش

کرد یعنی گریه های تا خدا

کرد یعنی سوزش بی انتها

کرد یعنی صد شهید و یک مزار

کرد یعنی برکه های بی قرار

کرد یعنی مویه های انتظار

کرد یعنی سالهای بی بهار

کرد نام یک قوم از پدر

کرد یعنی عاشقی کردن تا جنون

کرد یعنی نه مذهب نه مرز

بلکه خون

کرد یعنی عاشقی کردن تا جنون

 

 

 

جواب:

در جواب نظر دوست عزیزمان که گفته کرد و کرمانج وطن پرست من هم تائید میکنم اما باید به اطلاعش برسونم رهبر فرزانه ای که ازش صحبت میکینن چند سال پیش  دستور بمباران و قتل عام برادرانمان را در کردستان دادو خیلی کارهای دیگه که من نمیتونم حرفی بزنم و باید بدونید که خورشید وسط پرچم به رژیم طاغوتی ربطی نداره این پرچمی هست سالهای ساله بر فراز کردستان به احتزاز در اومده

 

                                                                                              زنده باد کردستان

دوستانی که تمایل دارند این وبلاگ را لینک کنند  میتوانند آن را با نام

 

زنده باد کرد

 

 لینک نمایند 

 

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 18:23 |
                    

                   زنده باد کرمانج

 

                        کودکان پسر و دختر کرمانج با لباس محلی

   

                                          زنده باد کرمانج

 

                     آه حاج قربان هم رفت و باز از سرچشمه عشقم دریایی بیکران خشکید.

                               ؘ?ج قربان سلیمانی

حاج قربان برخیز دوتارت تو را می خواند . برخیز برای ما بخوان و بنواز,  زیرا تو بودی که مرا لطفی دگر آموختی.

                                      

                                         زنده باد کرمانج

 

                        Google

 

                                          زنده باد کرمانج

 

 

                  haj ghorban solimani

 

                                             زنده باد کرمانج

 

                         زن کرمانج

 

                                             زنده باد کرمانج

 

                          رقص کرمانجی

                                            زنده باد کرمانج

 

                        رقص کرمانجی

 

                                                 زنده باد کرمانج

 

                       رقص کرمانجی

 

 

                                                زنده باد کرمانج

 

                           یحیی خان

 

 

                                                 زنده باد کرمانج

 

                       

                                   

                                         زنده باد کردستان

 

                               

 

                                                              زنده باد کردستان

 

  

 

 

 

 سردار ئيوض خان افتخار آفرين

 

 

                                       زنده باد کرمانج

 

                                                        

                                     عظیم حمیدی نسب(باغچقی)مسول سبک کیک بوکسینگ در استان خراسان 

 

                                   زنده باد کرمانج

 

                    

 

 

                                       زنده باد کرمانج

 

         

                                  عکسهای هوایی از باغچق

 

                                         زنده باد کرمانج

 

                            

                                                عکسهای هوایی از باغچق

 

                                               زنده باد کرمانج

 

                                              عکسهای هوایی از باغچق

 

                                               زنده باد کرمانج

 

 

نقشه ی مهاجرت کردهای کرمانج به به خراسان شمالی

                                                                   

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 18:22 |
كلیك بكه‌ بۆ گه‌وره‌كردنی وێنه‌كه‌

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                         

 

 

                 

                           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

متن سرود “ای رقیب”ای دشمن! 
ملت کُرد همچنان زنده‌ و پایدار است
سلاحهای هیچ زمانه‌ای نمی‌ تواند او را به‌ زانو درآورد
بگذار تا هیچ کس را توان آن نبود که بگوید کُردها مرده‌اند، کُردها زنده‌اند،
زنده‌ایم و پرچممان هرگز برنخواهد افتاد

***
جوانان کُرد به‌ پاخاسته‌اند دلیرانه‌
تا با خون خود تاج زندگی را رنگین نمایند
بگذار تا هیچ کس را توان آن نبود که بگوید کُردها مرده‌اند، کُردها زنده‌اند،
زنده‌ایم و پرچممان هرگز برنخواهد افتاد.
***
ما فرزندان میدیا و کیخسروانیم،
دین و آیین مان کُردستان است
بگذار تا هیچ کس را توان آن نبود که بگوید کُردها مرده‌اند، کُردها زنده‌اند،
زنده‌ایم و پرچممان هرگز برنخواهد افتاد
***
ما فرزندان، رنگ سرخ انقلابیم
بنگر گذشته‌مان را که چقدر خونین است.
بگذار تا هیچ کس را توان آن نبود که بگوید کُردها مرده‌اند، کُردها زنده‌اند،
زنده‌ایم، و پرچممان هرگز برنخواهد افتاد
***
فرزندان کُرد حاضر و آماده‌اند
جان فدایند و جان فدا باقی خواهند ماند
بگذار تا هیچ کس را توان آن نبود که بگوید کُردها مرده‌اند، کُردها زنده‌اند،
زنده‌ایم و پرچممان هرگز برنخواهد افتاد
.

متن سرود ملی با لهجة کُرمانجی

(Kurdish national anthem)

, Ey raqîb her mawe qewmî kurd ziman

.Nay s,ikên danery topî zeman

,Kes nelê kurd mirduwe; kurd zînduwe

.Zînduwe qet nanewê alakeman

,Lawî kurd hestaye ser pê wek dilêr

.Ta be xuên nexsîn deka tacî jiyan

,Kes nelê kurd mirduwe, kurd zînduwe

.Zînduwe qet nanewê alakeman

,Ême roley Midya u Keyxusrewîn

Dînman, ayînman her Kurdistan

,Kes nelê kurd mirduwe, kurd zînduwe

.Zînduwe qet nanewê alakeman

,Ême roley rengî sûr u s,oris,în

.Seyrîke xuênawiya raburdûman

,Kes nelê kurd mirduwe, kurd zînduwe

.Zînduwe qet nanewê alakeman

,Lawî kurdî hazir u amadeye

.Giyan fîdane, giyan fîda, her giyanfîda

, Kes nelê Kurd mirduwe, kurd zînduwe

.Zînduwe qet nanewê alakeman

 

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 18:22 |

 این وبلاگ به  نظرات ارزنده شما عزیزان افتخار میکند

و در راستای رسیدن به اهدافش حتما از آنها استفاده خواهد کرد

 

 

اگه اصالت و فرهنگ کردی کرمانجی رو دوست داری نظر بده

 

 

 

 

دوستانی که مایل به تبادل لینک هستند میتوانند این وبلاگ را با نام زنده باد کرد لینک نمایند                                    

                 

 

                                                             مال آوا 

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 18:21 |
 

                        جبهه متحد کرد و اهداف آن

 

جبهه متحد کرد و اهداف آن

/گفتگو با بهاالدین ادب«جبهه متحد كرد» يك تشكل قومی در ايران است كه  توسط گروهی از فعالان سياسی عمدتاً اصلاح‌طلب كرد تاسيس شده است. اين جبهه در پی ‌آن است كه بطور مسالمت‌آميز و در چهارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی از حقوق كردهای ايران دفاع كند و برای توسعه مناطق كردنشين كشور بكوشد. با آقای بهاءالدين ادب، نماينده سنندج در مجلس ششم و از پايه‌گذاران اين تشكل درباره هدف‌ها و سياست‌های «جبهه متحد كرد» گفتگو كرده‌ايم. 

آقاى ادب اساس و هدف جبهه متحد كرد چيست؟

بهاءالدين ادب: ما چند هدف استراتژيك براى خود تعيين كرده‌ايم. اولين هدف استراتژيك اتحاد بين خود كردهاست و اين كه ما بايد متحد شويم. سه هدف مهم و استراتژيك ديگر نيز داريم. يكـى ايجاد و توسعه دمكراسى در كل كشور و بخصوص مناطق كرد نشين و اينكه دمكراسى جايگزين اعمال سلايق و اعمال فشارها شود و ما بتوانيم از حقوق اساسى خود و آزاديهاي اساسى كه در كنوانسيون‌هاى بين‌المللى و منشور سازمان ملل و در سازمان هاى وابسته به اين نهاد بين المللى يا قوانين جمهورى اسلامى پيش‌بينی شده، برخوردار شويم. هدف بعدى عدالت‌طلبى و برابرى است و اين كه مطابق اصول ۱۹ و ۲۰ قانون اساسى و كلا فصل سوم اين قانون همه ملت داراى حقوق برابر هستند و بر اساس شايستگى‌هايشان در مسئوليت باشند. ما درخواست توزيع عادلانه قدرت و ثروت را داريم. معتقد هستيم كه شايستگان كرد به حق قانونى خود نرسيده‌اند و كردها به طور عموم در قدرت و هرم قدرت كشور، مشاركتى ندارند.

اين كه می‌فرماييد هدف اصلى تان اتحاد بين گروه‌هاى مختلف كرد است، معنايش اين نيست كه فقط گروه‌های اصلاح طلب را مد نظر داريد…

بهاءالدين ادب: مد نظر ما همه شايستگان كرد هستند و اصلاح طلب و غير اصلاح‌طلب از نظر ما در جبهه متحد كرد فرقى ندارند.

آيا تمام كسانى كه در اين جبهه فعاليت دارند، الزاما كرد هستند؟

بهاءالدين ادب: قطعا! شرط اول كرد بودن است و شرط بعدى معتقد بودن به اهداف استراتژيك جبهه و شرط بعدى قبول كردن و پذيرفتن شيوه عمل جبهه و مشى سياسى آن است. مشى ما مسالمت آميز، نافى خشونت، قانونمند و شفاف و علنى است. بدون هيچ پرده پوشى در چارچوب قوانين جمهورى اسلامى ايران است.

جبهه در مورد عدم وجود ساختارهاى توسعه در كردستان كه يكى از عوامل عمده مشكلات و نارضايتى مردم است، چه پيشنهادها يا برنامه‌هاى مشخصى دارد؟

بهاءالدين ادب: اولا در مورد اينكه شرط كرد بودن لازم است، بگويم كه ما با ديگر سازمانها و نهادهاى سياسى و اجتماعى و اقتصادى يا ان‌جى‌اوها، تعامل مثبت داريم و همكارى نزديك داريم. خود را به هيج وجه ايزوله نكرده‌ايم. ما آمادگى داريم با دولت هم گفتگو كنيم در جهت حل مشكلات و رفع موانع توسعه در كردستان. يكى از مهمترين اين موانع، نگرش امنيتى به كرد و كردستان و مناطق كردنشين به طور عموم است و توهم‌هايى كه هيج كدام مبناى علمى و حقيقى ندارند و اينها باعث فاصله شده‌اند. متاسفانه برخى نيز كه درگير مسائل گروهى خود هستند از اين توهم‌ها نهايت بهره بردارى را می‌كنند و اين در جهت منافع ملى نيست. موضوع در سطح كلان خود هم به ضرر منافع ملى و هم به ضرر مناطق كرد نشين است.

به اين ترتيب می‌توان نتيجه گرفت كه كار اصلى شما، اعتماد سازى است ميان مسئولان و مردم كرد تا پيش فرض‌ها و پيشداورى‌هاى موجود از بين بروند…

بهاءالدين ادب: خوب، اعتماد سازى كمترين مسئله است. ما در حقيقت می‌خواهيم صداى رساى كرد باشيم. علاقمنديم به صورت قانونمند و مسالمت آميز اين صدا را به گوش مسئولان برسانيم. يكى از اين كارها اعتماد سازى ميان طرفين است. در درجه اول مردم بايد از دولت اقدام و حركتى ببينند كه اعتمادشان را جلب كند. دولت بايد در جهت منافع ملى دست از توهم نسبت به كردها بردارد.

آيا جبهه در سال گذشته كه مسائل كردستان بعضى مواقع حاد شد و موارد درگيرى و خشونت پيش آمد، دخالتى در اين مسائل داشت؟ موضعى گرفت؟

بهاءالدين ادب: ما آن زمان در شرف تاسيس جبهه بوديم و ضرورت ايجاد جبهه را داشتيم بررسى می‌كرديم و بعد از آن حوادث بود كه ما ضرورت را واقعا بيشتر متوجه شديم و فهميديم كه بايد با تشكيل آن از تحميل هزينه‌هاى زيان‌بار به ملتى كه مطالبه حقوق خودش را می‌كند، جلوگيرى كنيم. يكى از دلايل تشكيل جبهه همين حوادث بودند. ما احساس كرديم نهاد فراگيرى بايد به وجود آيد و حتى‌الامكان بتواند مطالبات مردم را سمت و سو بدهد تا اينچنين نباشد كه با كمترين حركت مدنى، كشت و كشتار راه بيفتد و ضررهايى هم به ملت تحميل شود و هم به اموال دولتى.

براى مسائل قومى در خارج از ايران سمينارهاى زيادى برگزار می‌شود. از جمله اخيرا دو سمينار از سوى جبهه ملى شاخه آمريكا در نيويورك و كاليفرنيا برگزار شد. آيا شما در داخل نيز چنين همايش‌هايى براى مسائل قومى داريد؟

بهاءالدين ادب: در حال حاضر چند همايش را برگزار كرده‌ايم و در آينده نيز با موضوع‌هاى مشخص، چند سمينار مختلف در موضوع هايى چون حقوق اقوام، حقوق ملت و بحث‌هاى ديگرى در حوزه‌هاى محيط زيست، مسائل اجتماعى و حقوق انسانى و حقوق بشر خواهيم داشت

منبع:صدای آلمان- مهيندخت مصباح

 

پراکندگی کردها را در ایران سید علی میرنیا  کتاب   ایل ها و عشایر کرد  به شرح آورده است :

ـ کردان گیلان :  عمارلو ، رشوند در رودبار ، در گلوگاه ، بهتویی ، ولی یاری ، باجلان ، چمش گزک و کلهر و ...

ـ کردان قزوین : طایفه چگنی ، جلیلوند ، مافی ، رشوند ، کاکاوند ، باجلان ، پاپلی ، غیاثوند ، کرمانی ، ولی یاری و .. .

ـ کردان رودبار : تیره های عمارلو : قبه کرانلو ، استاجلو ، بیجانلو ، بیشانلو ، شمخانلو ، طایفه کرد رحمت اباد : برامکله ، حاتمی ، پیراصلو ، عمارلو  و ... .

ـ کردان زنجان و تاکستان قزوین : زعفرانلو ، ارامانلو ، کیوانلو ، قراچورلو ، عمارلو ، شادلو ، باوه نور و... .

ـ کردان ملایر و همدان : طایفه های زنگنه ، زند ، لک و بهتونی ( بتونی ) و ... .

ـ کردان مازندران : جهان بیگلو ، ملانلو ، دراره ده در ساری ، عبدالملکی و ... ، تیره های کلبادی ، مسگر ، اشکارگر ، خواجه وند ، در کلارشتاق  شرف وند ، در کجور طایفه لک ، طایفه های غیاثوند ، اصانلو ، ایرانلو .

ـ کردان گرگان : طایفه های حسنوند ، کاکاوند ، طایفه های کردکرد کوی : زعفرانلو ، کاکاوند ، جهانبگلو ، عمرانلو ، دوانلو ، سپانلو ، منوچهرلو ، عرب خویشانلو ، حسینلو ، طایفه های کرد زیدی ، باباکردی ، کتولی و...

ـ کردان شاهرود : چگنی ، رشوند .

ـ کردان دماوند و خوار و  ورامین : طایفه های کردبچه ، جاوان ( جابان ) ، شادلو ، زعفرانلو ، بوربور ، ایزانلو ، قراچورلو ، پازوکی .

ـ کردان کرمان : طایفه های بامری در جبال بارز ، لک در پاریز ، خواجوینی ( خواجه وند ) .

21- علی اصغر شمیم ، کردستان ، ص 48 .  

22- شرفخان بدلیسی ، شرفنامه ، ج 1 ، ص 369 .

ـ کردان خراسان : طوایف زعفرانلو ، ارامانلو ، سعدانلو ، کیوانلو ، عمارلو ، شادلو ، بچاوند ، باوه نور در قوچان که همگی از ایل بزرگ حسنلو هستند ، کاوانلو در رادکان ، دوانلو در مزوج و بجنورد ، عمارلو در نیشابور ، ایزانلو در شیروان ، شیخ امیرانلو ، سووانلو ، پیچپرانلو ، شاملو ، بهادرانلو در قوچان ، پالکانو در جیرستان ، پهلوانلو در باجگیران ، توپکانلو ، تیتکانلو ، حمزه لو ، رشوانلو ، رودکانلو ، زیدانلو در قوچان و بجنورد و درگز ، سیفکانلو در اوغار ، کم کیلانلو در باجگیران ، سپرسپرانلو در جیرستان ، شهرانلو ، دولت خانی و شیخکانلو در اوغار و چناران و قاسملو در اسفراین در درگز ، طایفه های شیخوانلو ، باچوانلو ، قراچورلو ، زیدانلو ، مادانلو ، کیکانلو ، پالکانلو ،کیوانلو زنگنه تورانلو ، دوله شانلو ، ارتکانلو ، بریوان لو ، چگنی ، صوفیانلو ، بادلو ، کپکانلو ، گوشانلو ، گیلانلو و ...

در کلات :  اردلان ، شارلو ، گوشانلو ، ترسانلو ، بادللو و ...

کردان کرمانشاه : ایل ها و طایفه های : سنجابی ، کلهر ، گوران ، قبادی ، چوپان ، کاوه ، باباخانی ، ولدبیگی، مصطفی سلطانی ، کانی سانی .

کردان منطقه کامیاران: طایفه های کمانگر ، لطف الله بیگی، شهیدی، کشککی احمدی.

کردان منطقه سنندج : طایفه های اردلان  سنندجی : حبیبی ، کلماسی ، زند ، آصف ، اردلان ، شاه ویسی ( شاه اویسی ) ، بابان ، وکیل . صادق وزیری مسعود وزیری ، معتمد وزیری ، آصف وزیری ، مردوخی و ...

کردان بانه : طایفه های شهیدی ، بهرام بیگی ، احمدی ، توکلی ، لطف الله بیگی و ...

کردان منطقه جوان رود : عناقی ، امامی ، رستم بیگی ، باباخانی و ...

کردان منطقه سقز : فیض الله بیگی ، گورک ، تیله کوهی ، جاف ، سقز ، کلالی و افشار و ...

کردان آذربایجان غربی :  طایفه های ایل شکام در سلماس ، بیک زاده در غرب ارومیه و ...

کردان ماکو و خوی : ایل میلان ، خلکانی ، جلالی ، حیدرلو ، و کره سنی و مامش

کردان منطقه نقده :  ایل زرزا ، ایل مامش ، ایل هرکی ، ایل سادات ، ایل پیران و ...

کردان منطقه مهاباد : ایل ها و طایفه های گورک ، منگور ، دهیکری ، عثمان بیگی ، قاسملو و ...

کردان منطقه سردشت : ایل ها و طایفه های باسک کوله ، بریاحی ، پیشدری ، کلاسی و ایل مکاری و ...

کردان خوزستان : طایفه های سگوند ، رحیم خانی ، سگوند حاجی خانی ، طایفه ممله و طایفه های جانکی و جوانکی و لرکی و ...

کردان در فارس : طایفه های زراسو ، دنیا رانی ، بهداروند ، احمد خسروی ، بابااحمدی ، دورکی ، بابادی ، بختیاروند ، طایفه های محمدصالح ، موگویی ، محی وند ، کیان ارثی .

کردان در بلوچستان : طایفه های سهراب زایی ، مصطفی زایی ، میرابلوچ زایی ، گدازایی ، شه کرم زایی ، الله رسان زایی ، جمال زایی ، کمال خانی زایی ، علم خان زایی ، درزاده ، غلام رسان زایی ، شهدادزایی ، سید خان زایی ، سالار زایی ، علما خان زایی ، میریحیا زایی ، مرادزایی ، گل محمود زایی ، ناگزی زایی شهمراد زایی ، گنگدازایی ، بولگاک زایی ، متیم زایی ، عجب زایی ، کرم زایی ، ناروزایی .

کردان لرستان : ایل و طایفه های حسنوند ، کاکاوند ، کولیوند ، بوسغوند ، دلدوند ،تاج وند ، مظفروند ، باریکوند .

ایل ها و طوایف پر شمار دیگری از کردان را می توان نام برد که در سراسر ایران پراکنده اند که یادآوری همه آنها از حوصله این نوشتار مجمل خارج است .

از این رو بر این باورم کردستان خود ایران است.

                                                                                               مال آوا     

                                                                                                                                    

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 18:21 |
 

ما از مسئولین حاکم بر ایران می‌خواهیم که اجازه دهند زبان کوردی نیز همچون زبان انگلیسی و یا عربی در کنار زبان فارسی در مدارس ایران ( در مناطق کورد نشین ) تدریس و تحصیل شود.

شايد بسياری از خوانندگان عزيز بالاخص فارسی زبان گرامی ندانند و یا آگاهی نداشته باشند که ملت کرد نيز برای خود دارای ادبياتی است که از نظر قدمت و وسعت دامنه یکی ازغنی‌ترین و کهن‌ترین زبانهاست. اگرچه زبان و ادبیات کوردی از نظر نوشتاری هنوز نوپا و قوام نایافته است، به هر حال زبان کوردی حال ملتی آواره و ستمديده است.

 با توجه به وضع اجتماعی خاصی که اين ملت دارد، بواسطه پراکندگی و با نداشتن هيچ گونه آزادی سياسی و فرهنگی، که تنها زمينه مساعد برای رشد و پرورش ادب و فرهنگ و هنر هر ملتی محسوب می شود، می توان گفت که زبان و ادبیات کوردی در حد خود بالنده و زيبا است و از هر جهت در خور توجه و امعان نظر است.

ما از مسئولین حاکم بر ایران می‌خواهیم که زبان کوردی نیز همچون زبان انگلیسی و یا عربی در کنار زبان فارسی در مدارس ایران ( در مناطق کورد نشین ) تدریس شود. آن دسته از رهبران ایران که صحبت از اتحاد ملی می‌کنند به آنان می‌گوییم که؛  اتحاد ملی و انسجام ملیتهای داخل ایران زمانی به مفهوم واقعی برقرار می‌شود که به فرهنگ و زبان همهء آنها بطور مساوی احترام گذاشته شود، و برقراری آموزش زبان کوردی در مدارس شمال خراسان خود گامی است در این راستا. 
 
انجمن فرهنگی و مدنی کردهای خراسان برای جلوگیری از استحاله، آسیمیلاسیون و هضم زبان کوردی که یا عمدأ و یا سهوأ توسط تعدادی تنگ‌نظر و ضد حقوق انسانی در پیش است، سلسله دروسی را در ارتباط  با دستور زبان و ادبیات کوردی از طریق این سایت در اختیار دانش‌آموزان، دانشجویان، و خوانندگان گرامی قرار می‌دهد.
  
در ابتدا الفبای زبان کوردی را در این قسمت ارائه می‌دهیم، و درقسمتهای آتیه دستور زبان و ادبیات کوردی به تفسیر مورد بحث قرار خواهد گرفت. امیدواریم که در خصوص حفظ زبان، ادبیات و فرهنگ کوردی قدم مثبتی باشد. از کلیه کارشناسان و متخصصین امر در صورت تمایل دعوت به همکاری می‌شود. 


الفبای کوردی، با حروف لاتینی  -  Alfabê ya kurdî 


الفبای کوردی دارای 31 حرف است. حروف صدادار 8 تا و حروف صامت 23 تا می‌باشند.
 

a
b c ç d e ê f g h i î j k L m
  آ  ب  ج  چ  د   اَ  ئێـ  ف  گ  ح   اِ  یی  ژ  ک  ل  م


n o p q r s ş
t
u
û
v
w
x
y
z
 ن  ئۆ  پ  ق  ر  س  ش  ت  و  وو  ڤ  ـو  خ  ى  ز




حروف صدادار در الفبای کوردی از قرار ذیل می‌باشند: 

  a ، e ، ê ، i ، î ، o ، u ، û


در اینجا کلماتی را بعنوان نمونه در ارتباط  با هر یک از حروف الفبا ذکر کرده‌ایم، تا یاد‌گیری حروف الفبای کردی، چه از نظر نوشتاری و هم از نظر فنوتیک (صدای حروف) کاملأ واضح و شفاف گردد.


 

Av - Agir - Çiya – Mîvan  
                                             
( آب - آتش - کوه - مهمان )
 


Beran - Bizin – Bav - Bihar

(قوچ - بز - پدر -  بهار)
 

Cacim - Fincan – Canîk

(جاجم - فنجان - کره ‌اسب)


 çar - Çûçik – kemançe

(چهار - گنجشک - کمانچه)
 


Dar - Dîk – Radiyo

(درخت - خروس - رادیو)
 


Ker - Şeş – Ewr

(الاغ - شش - ابر)
 


Êvar - Pênc – Rê

(غروب - پنج - رهرو)
 


Filçe - Heft – Tilifûn

(فلچه - هفت - تلفن)
 


Goşt - Gêrmî – Golik

(گوشت - آش - گوساله)
 


Honer - Hirmî - Hîv - Havîn

(هنر - گلابی - ماه - تابستان)
 


Birîn -  Gizêr - jin

(زخم - هویچ - زن)
 


Taksî - Dîk - Dîwar

(تاکسی - خروس - دیوار)


jin - jûjî - Qijik - Roj

(زن - جوجه تیغی - کلاغ سیاه و سفید - آفتاب)
 


Ker - Kûsî – Kewçî

(خر - لاک پشت - قاشق)
 


L -Lîmû -Leklek

(فیل - لیمو - لک لک)
 


Mişk - Masî - Mêş - Mûzîk

(موش - ماهی - مگس - موسیقی)
 


Nan - Mange - Nînik

(نان - ماده گاو - ناخن)
 


Ordek - Otobûs - Gog

(اردک - اتوبوس - توپ)
 


Pîvaz - Pişik – Penîr - Payîz

(پیاز - گربه - پنیر - پاییز)
 


Qaz - beq qirik

(غاز - قورباغه - کلاغ)
 


Rovî - Mar  - Çar

(روباه - مار - چهار)
 


Saet - Sêv – Sîr

(ساعت - سیب - سیر)
 


Şêr -Şîr - Şûşe – Şeker

(شیر - شیرخوردن - بطری - شکر)
 


Texte - dest - Tût

(تخته - دست - توت)
 


Kêrgu - Guçik – Gul

(خرگوش - گنجشک - گل)
 


Dûr - Bilûr - Kûçî – Bûk

(دور - نی - سگ - عروس)
 


Çav - kevir – Deve

(چشم - سنگ - شتر)
 


Weris - Ewr – Dew


(ریسمان - ابر - بشقاب)
 


Xak - berx - Xiyar

(خاک - بره - خیار)
 


Radiyo- Meymûn - yêk

(رادیو - میمون - یک)
 


  Pez - Derzî -Xinzîr - Moz - Zivistan 

(گوسفند - سوزن - خوک - موز- زمستان)



در اینجا برای مفهوم شدن بکارگیری کلمات کوردی در جمله نویسی، چند جمله زیر بعنوان نمونه عرضه گردیده است:


çiya pir sarin

کوهها خیلی سرد هستند.


Daniyal şagirdek zîrek e

دانیال یک دانش‌آموز زیرکی است.


Rengê qelema min qehweyî ye 

رنگ قلم من قهوه‌ای است.

 

 

هم‌زبانان‌ عزیز کورد (کرمانج) امیدواریم که این مجموعه از دستور زبان و ادبیات کوردی، در خصوص چگونگی استفادهء صحیح و علمی از زبان مادری‌مان، بتواند مفید واقع شود. در این قسمت، مبحث ضمایر شخصی و اسم را همراه با آوردن مثالهایی جهت سهولت در فراگیری گرامر زبان کردی، مورد بررسی قرار می‌دهیم.

گرامر    Rêziman     

در اینجا بواسطه اینکه در زبان محاوره‌ای در میان کوردها معمولأ ضمایر بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، لذا در این بخش، مبحث اسم (و ضمایر شخصی) را بررسی می‌کنیم. در فرصتهای آتی مباحث فعل، حروف اضافه، صفت و ... را مطرح خواهیم کرد.

ضمیر   Cînav      

ضمیر کلمه‌ای است که بجای اسم می‌نشیند (اسم کلمه‌ای است که برای نامگذاری موجودات جاندار و بی‌جان استفاده می‌شود). زبان کردی دارای دو گروه ضمیراست:

به فارسی
ضمایر کنایه (غیر مستقیم) 
ضمایر ساده (مستقیم) 
من
 Min
Ez
تو
Te
 Tu
او(مرد)، آن
 Wî
Ew
 او(زن)، آن
 Wê
Ew
ما
 Me
Em
شما
We
 Hûn
آنها
Wan
Ew


A)  کاربرد ضمایر ساده:

ضمایر ساده در موارد زیر استفاده می‌شوند:

الف)  بعنوان فاعل (کنندهء کار) در انجام دادن کاری (فعل ) در تمام زمانها بکار می‌روند ( به جز زمانهای گذشتهء افعال متعدی):

 çûn (رفتن) یک فعل لازم است.  Ez در اینجا ضمیر ساده و کنندهء کار (فاعل) می‌باشد.

من دارم به مدرسه می‌روم.
.Ez diçim debistanê
من به مدرسه خواهم رفت.
.Ez ê biçim debistanê
من به مدرسه رفتم.
.Ez çûm debistanê
من به مدرسه رفته‌ام.
.Ez çûme debistanê
من به مدرسه می‌رفتم.
.Ez diçûm debistanê
من به مدرسه رفته بودم.
.Ez çûbûm debistanê


ب)  بعنوان مفعول درجملاتی که دارای افعال متعدی (زمانهای گذشته) هستند:

dîtin (دیدن) یک فعل لازم است. Ez در اینجا ضمیر ساده و همچنین مفعول جمله می‌باشد.


تو من را دیدی. 
   .Te ez dîtim
 تو من را دیده‌ای.
.Te ez dîtime
 تو من را می‌دیدی.
.Te ez didîtim
 تو من را دیده بودی.
.Te ez dîtibûm



B)  کاربرد ضمایر کنایه (غیر مستقیم):

 ضمایر کنایه در موارد زیر استفاده می‌شوند:

الف) بعنوان فاعل در جملاتی که دارای افعال متعدی (زمانهای گذشته) هستند:

 xwarin (خوردن) فعل لازم است. Min  در اینجا ضمیر کنایه و همچنین فاعل جمله می‌باشد.

من یک سیب را خوردم. 
.Min sêvek xwar
من یک سیب را خورده‌ام.
.Min sêvek xwariye
من یک سیب را می‌خوردم.
.Min sêvek dixwar
من یک سیب را خورده بودم.
.Min sêvek xwaribû



ب) بعنوان مفعول درجملاتی که دارای افعال متعدی (زمانهای حال و آینده) هستند:


تو من را می‌بینی. 
.Tu min dibînî
تو من را خواهید دید.
.Tu yê min bibînî

پ) ضمایر کنایه برای یک حرف اضافه، بعنوان مفعول می‌باشند:

مثال :    از -  
ji

از من / تو/ او (مرد) / او (زن) / ما / شما / آنها
   ji min/te/wî/wê/me/we/wan


ت) در حالت ملکی: 


دست من / تو / او (مرد) / او (زن) / ما / شما / آنها
destê min/te/wî/wê/me/we/wan
مال من/ تو/ او (مرد) / او (زن)/ ما / شما / آنها
ê min/te/wî/wê/me/we/wan



ضمایر مفعولی     Cinavên berkirde


وقتیکه یک ضمیر ساده (مستقیم) بعنوان فاعل استفاده شود، ضمیر کنایه (غیر مستقیم) بعنوان مفعول استفاده می‌شود، و بالعکس. 

من تو را می‌بینم (دارم می‌بینم)
 Ez te dibînim
تو من را می‌بینی
Tu min dibînî
او (زن/مرد) می‌بیند او (زن/مرد) را
Ew wî/wê dibîne
ما شما را می‌بینیم
Em we dibînin
شما ما را می‌بینید
Hûn me dibînin
آنها می‌بینند آنها را
Ew wan dibînin


من تو را دیدم.
.Min tu dîtî
تو من را دیدی.
.Te ez dîtim
او (مرد) دید او (زن/مرد) را.
.Wî ew dît
او (زن) دید او (زن/مرد) را.
.Wê ew dît
ما شما را دیدیم.
.Me hûn dîtin
شما ما را دیدید.
.We em dîtin
آنها دیدند آنها را.
.Wan ew dîtin


ضمایر انعکاسی       Cinavên Vegerok 

ضمیر انعکاسی کلمهء  xwe  (خود / صاحب بودن) است که برای تمام اشخاص بکار می‌رود.

من خودم را می‌بینم.
.Ez xwe dibînim
تو خودت را می‌بینی.
 .Tu xwe dibînî
او (زن/مرد) می‌بیند خودش (زن/ مرد) را.
.Ew xwe dibîne
ما خودمان را می‌بینیم.
.Em xwe dibînin
شما خودتان را می‌بینید.
.Hûn xwe dibînin
آنها خودشان را می‌بینند.
.Ew xwe dibînin



صفات و ضمایر ملکی            Rengdêr u Cînavên xwedîtî

ضمایر کنایه معمولأ بعنوان ضمایر و صفتهای ملکی استفاده می‌شوند. دراین موارد همیشه یک پسوند اسم را به ضمیر کنایه مرتبط می‌کند.

 
پسوندهای معلوم (معین) 
اسمهای مفرد مونث 
   a - 
اسمهای مفرد مذکر
 ê - 
اسمهای جمع
  ên - 



 کلمهء y  در اسمهایی که به یک حرف صدادار ختم می‌شوند، بین حرف صدادار و پسوند اسم قرار می‌گیرد. در واقع کلمهء y  در اینجا همانند یک بافر (زینت بخش) عمل کرده و اسم را خوش بیان می‌کند.

  پسوندهای نامعلوم (نامعین) 
اسمهای مفرد مونث 
 e - 
اسمهای مفرد مذکر
î - 
اسمهای جمع
e - 



پسوند اسم (نسبت داده شده) به همراه ضمیر کنایه، یک ضمیر ملکی را درست می‌کند.

مال من (کتاب)
a min
کتاب من 
Kitaba min
مال تو (قاشق)
yê te
قاشق تو
 Kevçî te
مال او (اسم)
ê wê
اسم او (مونث)
Navê
مال او (خانه)
 a wî
خانه او (مذکر)
Mala
مال ما (شاگردها)
ên me
شاگردان ما
Şagirdên me
مال شما (معلمین)
yên we
معلمین شما
Mamostayên we
مال آنها (سوزن)
ya wan
سوزن آنها
Derzîya wan



کتاب شما از مال من بهتر است.
.kitaba te ji a min rindtir e
قاشق شما از مال من درازتر است.
.Kevçîyê te ji yê min dirêjtir e
کاردهای شما از مال ما سنگین‌ترند.
.Kardên te ji ên me girantir in


یک کارد من. 
.Kardeke min
یک معلم (مذکر) شما.
.Mamostayekî we
کتابهای آنها.
.Kitabêne wan


یک کارد من تیز نیست.
.Kardeke min tûj nîne
من یک معلم شما را دیدم.
.Min Mamostayekî we dît
کتابهای آنها خوبند.
.Kitabêne wan rind in



تهیه کننده: دکتر افراسیاب شکفته
منبع:سایت انجمن فرهنگی مدنی کردهای خراسان

 

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 18:16 |
 
                           مراسم عروسی در باغچق
 
 
خواستگاری: پس از اینکه داماد و خانواده اش جواب مثبت را از عروس گرفتند، یک روسری سفید، چادر سفید، کفش

شیرینی، عطر، جوراب و تکه ای طلا (گوشواره) به همراه کله قند به خانه عروس میبرند. چند شب بعد مادر عروس

نیز برای داماد تازه اش پیراهن، شلوار، دستمال جیبی، و عطر هدیه میبرد. در طول نامزدی در اعیاد و مناسبتهای

مختلف مادر داماد هدایایی از قبیل میوه، شیرینی، قند، لباس و ... را در سینی های بزرگ چیده و بر سر زنان فامیل

گذاشته، با ساز و دهل و قشمه و دایره راهی خانه عروس میشوند. عروس نیز باید تا وقتی نامزد است و حتی مدتی

پس از ازدواج، چادر سفید بر سر کند و با آن صورتش را کاملا از خانواده داماد بپوشاند. و حتی بعد از مدتی که چادر

را کنار زد، نباید با آنها حرف بزند. خانواده داماد صدای عروس خود را در صورتی میشنوند که به او انعام خوبی دهند

شب حنابندان: عروس و داماد را کنار هم رو به قبله مینشانند و دستهای عروس و داماد را حنا میگذارند و میهمانها به

آنها انعام میدهند. پس از انجام مراسم، عروس را سوار بر اسب یا کالسکه میکنند و به منزل داماد میبرند. پس از آن

داماد انار و سیب و قند را از روی سر عروس رد میکند، و یکی از زنهای فامیل بشقابی پر از کشمش بر سر عروس

میریزد و بچه ها کشمش ها را جمع میکنند. در ادامه، تشتی مسی را که زرد رنگ است، چند بار بین راه عروس تا

حجله میگذارند و عروس باید هر بار با پا محکم به آن لگد بزند تا مادر شوهر حساب کار خود را بکند
 

                         «برج های باغچق»

 

باغچق در8كيلومتري شمال غربي بجنورد،برروي دامنه ارتفاعات 

 

«خشكه زو»قراردارد.درمركزروستاودرميان خانه ها،دوبرج چهارگوش

 

جلب نظرمي كنند.اين برجهاازخشت وگل ساخته شده واندازه هرضلع آنها

 

5/5متروارتفاع آن بيش از6وضخامت ديوارها80

 

سانتيمرميباشد.برجهاسه طبقه بوده ودربدنه آنهاروزنه هايي سه گوش

 

ومستطيل شكل براي تيراندازي ودفاع ساخته شده است .اين روزنه هابه

 

شكل مايل تعبيه گرديده بطوري كه مدافعان داخل برجهاازتيرهاي

 

مهاجمان مصون بمانند.ازروزنه هاي ديدبالاي برج مي توان به مهاجماني

 

كه خودرابه پاي برج رسانده شليك كرد.دردوره قاجارباغچق داراي

 

چهاربرج بوده كه اكنون دوبرج آن باقي مانده است.

 
 
 
 
+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:35 |
ابیاتی زیبا از استاد حسن روشان

 

 

به مادرم :

که مادر کوهستان است و مادر صبوری

و دلتنگی اش را در دوری من بغض می شود و ...

 

این بار هم تو ماندی و این تک درخت پیر

با مویه ی مردف غوکان آبگیر

 

تنها تر از پرنده در ناگهان برف

مثل درخت در شب تنهایی کویر

 

تو مانده ای و حسرت شب های بی کسی

تو مانده ای و غربت شب های دور و دیر

 

گاهی به سمت جاده تو را خیره می کند

این شیهه ها و قشقرق مادیان پیر

 

اما دوباره زوزه باد است و دودلاخ

پیچیده در صدای شغالان سردسیر

 

این بار هم مسافرت آری نیامده است

تو گریه می شوی که : " ای زن برو بمیر ..."

 

دلتنگی ی تو را به لب چشمه می برد

این کوزه ی سفالی در سوز زمهریر

 

بر قامت نحیف تو هاشور می خورد

شلاق بادهای گذرهای باد گیر

 

یادش به خیر بازی گرگم به گله و ...

هر روز را دویدن با تو از این مسیر

 

تو گرگ می شدی و به دنبال بره ات

هوهو کنان میان علف های آبگیر ...

 

دیشب دوباره باز به خواب من آمدی

با بوی نان تازه و آغوز و گرمسیر

 

با چارق قدیمی و قنتوز هفت رنگ

با شیلوار کردی و پیراهن حریر

 

آغوش می گشایی و از خواب می پرم

- پرواز ناگهان کلاغ و صدای تیر -

 

لعنت به سرنوشت که ما را چنین نوشت !

نفرین به روزگار پر از کینه و حقیر !

 

یک روز باز سر زده از راه می رسم

- یک روز مثل هر روز ، یک روز نا گزیر -

 

** **

مادر سلام ... آمده ام با تفنگ پر

مادر سلام ... آمدم ... اما چه قدر دیر ...

 

---------------------------------

قنتوز : در زبان کرمانجی ، گلوله ای نخی و رنگارنگ برای تزئین

شیلوار : نوعی پوشش زنان کرمانج

 

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:34 |

 

سال 2707 كردئ

 

 

2007-2008      

 

 

                          1386 شمسي

 

 

روژ ژميرئ كوردئ

 

 

خوراساني

 

 

نه وروز

 

شنبه                4       11        18         25

يكشنبه              5       12        19         26

دوشنبه             6        13       20         27

سه شنبه            7       14        21         28

چهارشنبه  ۱       8      15         22         29

پنج شنبه   2       9      16         23         1

جمعه      ۳     10       17         24         2

9-       وفات قاضي محمد

۱۶-۱۷   مسابقات كشتي با چوخه در بجنورد

(گود  كوه كمر)

20-      وفات هيمن  (شاعر معاصر كرد)

 

گولان

 

شنبه         3        10         17         24        2 يكشنبه       4        11         18         25         3

دوشنبه       ۵        12         19         26         4

سه شنبه     6         13        20          27

چهار شنبه   ۷        14         21          28

پنج شنبه            15         22          29

جمعه         9      16           23           1

 

15-   روز بزرگداشت جعفر قلي زنگلي

(در سال ۱۳۸۶در روز ۲۸/۲ برگزار میشود)

 

                    17-   وفات قانع(شاعر معاصر كرد)

 

 

جوزه ردان

 

شنبه      ۲       9         16         23       1

يكشنبه    ۳      10        17        24        2

دو شنبه   ۴      11       18        25        3

سه شنبه   5      12       19        26        4

چهار شنبه 6     13       20        27        5

پنج شنبه    7     14       21        28        6

جمعه       8      15       22       29        7

 

(3/3/1385)   شروع به كار راديو كردئ خراسان شمالئ

 

 

تو  چووئ و ئه ز  هين  خورينم

ژه وئ وه ختي دل وه شينم

تريم كينگا ته ده وينم

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:7 |

 

آيين نوروز بين مردم خراسان(كرمانجي)

 

 


قوم "كرمانج" در حال حاضر در حوالي شهرهاي شمال خراسان سكني دارند و تاريخ مهاجرت اين قوم به شمال خراسان به زمان شاه عباس بر مي‌‏گردد، در آغاز مهاجرت، اين قوم به اطراف تهران و ورامين كوچانده شدند و سپس به شمال خراسان آمدند و ريشه اين قوم به كردهاي ايراني مي‌‏رسد.
به گزارش خبرنگار ايرنا، مردم " كرمانج" يك ماه مانده به فروردين، خود را براي برگزاري جشن نوروز آماده مي‌‏كنند و براي رسيدن به روز نوروز روز شماري مي‌‏كنند.
براساس اين گزارش، هر يك از اعضاي خانواده براي خود تكه سنگي كوچك انتخاب مي‌‏كند و آن را روي زمين قرار مي‌‏دهد، پس از اين كه سال نو تحويل مي‌‏شود، هركس سنگش را بر مي‌‏دارد، اگر در زير سنگ‌‏ها سبزه روييده باشد، نشاني از سال پر باران و نيك است و اگر چيزي نروييده باشد، مردم معتقدند كه سال جديد با خشكسالي همرام خواهد بود.
خاطرنشان مي‌‏شود؛ تقريبا دو هفته مانده به عيد نوروز در شبي خاص مردم "كرمانج" شروع به پختن غذايي به نام «دائو» مي‌‏كنند، براي تهيه اين غذا گندم، نخود، عدس و .... را در داخل ظرف آبي ريخته و پس از آن كه گندم‌‏ها پخته شد، ادويه‌‏جات به آن مي‌‏افزايد و زماني كه غذا آماده شد، مهره‌‏اي آبي رنگ را انتخاب كرده و آن را درون ظرف مي‌‏اندازند.
گفتني است؛ مادر خانواده با قاشق بزرگ گندم‌‏ها را به نام هر يك از اعضاي خانواده بر مي‌‏دارد و داخل ظرف ديگر مي‌‏ريزد.
از كوچكترين فرد خانواده شروع مي‌‏كند، به اسم بردن و غذا را مي‌‏كشد.
مهره به نام هركس در آيد آن سال خانواده به نام او خواهد بود، اگر آن فرد داراي خصوصيات اخلاقي خوب باشد، مي‌‏گويند سال پربركت خواهد بود.
بنابراين گزارش، خراساني‌‏ها در شب عيد سبزي پلو باماهي يا مرغ وكوكو مي‌‏خورند و عقيده دارندكه نبايد نام كوكو را به زبان آورد كه موجب سردرگمي است و به جاي آن بايد بگوييد هست هست.
همچنين، هنگام تحويل سال يك كوزه نو به سفره مي‌‏گذارند و نارنجي در دهانه آن، كه پس از تحويل سال يك ليوان از آن يك بياشامند.
گفتني است؛ هنگام "سيزده بدر" دختران خراساني به هنگام سبزه گره زدن رو به قبله مي‌‏نشينند و مي‌‏گويند "سيزده بدر، چارده به تو، سال دگر خونه شو"، سپس مقداري شيريني در پاي سبزه‌‏اي كه گره زده‌‏اند مي‌‏ريزند

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:6 |

                              آهنگ سردار عیوض خان

 

روستای سرسبز و آباد «فیروزه» که امروز جزو قلمرو کشور« ترکمنستان» می باشد, در گذشته جزو قلمرو ایران بوده و عده ای از کرمانج های سلحشور از تیره جلالی در آن سکنی داشتند و به کار کشاورزی و دامداری زندگی می گذراندند. در زمان حکومت «ناصرالدین شاه» روستای «فیروزه» طبق معاهده ای که در روستای « آخال» بسته شد و به نام «معاهده آخال» نامیده شد به کشور روسیه واگذار گردید.
کردان جلالی از این معاهده ننگین به خشم آمدند و حاضر به ترک دیار آبا و اجدادی خویش نشدند. ابتدا به جهت اعتراض به حاکم قوچان (سردار شجاع الدوله زعفرانلو) مراجعه کرده اما سردار شجاع الدوله گفتند قراردادی است که بین شاه ایران و روسیه بسته شده و از دست ما کاری ساخته نیست شما باید« فیروزه» را ترک کرده و به شهرهای شمالی خراسان بروید و آنجا به شما جهت زندگی زمین و مکان خواهند داد.
کردان« فیروزه» به نزد سردار «سهام الدوله مفخم بجنوردی» آمده و عرض حال نمودند. جوابی شنیدند که حاکم بیان نموده بود اما « سهام الدوله مفخم» گفت چند روز دیگر «ناصرالدین شاه» برای زیارت به مشهد می رود, قرار است چند روزی در بجنورد بماند من ترتیبی خواهم داد تا با شاه ملاقات کرده و اعتراض خود را به حضور شاه برسانید. نمایندگان مردم «فیروزه» واگذاری ملک آبا و اجدادی خود به بیگانگان را به شاه عنوان نمودند, اما شاه گفت معامله ای است که انجام شده و شما باید « فیروزه» را ترک کنید.
مردان با غیرت «فیروزه» تصمیم گرفتند با تعداد اندک و مختصر ساز و برگ نظامی که همراه داشتند با ارتش مسلح «روسیه» پیکار کنند و تا زمانی که زنده هستند از آب و خاک مقدس خود دفاع نمایند. چنین کردند و به فرماندهی سردار شجاع ایرانی, « سردار عیوض خان» که در کنار او « سردار دردی» و « سردار آراز» نیز حضور داشت به مقابله با ارتش تزاری پرداختند تا آخرین قطره خون از تمامیت ارضی خود دفاع نموده و سرانجام همگی در راه دفاع از وطن جان باختند و حماسه ماندگار « سردار عیوض خان» شکل گرفت.
می گویند همسر شجاع « سردار عیوض» به نام « تیفه گل» ( تحفه گل) که پس از کشته شدن مردان «فیروزه» سرپرستی مردم « فیروزه» را بر عهده گرفت, شعر زیبای « سردار عیوض خان» را سرود و «بخشی ها» (نوازنده) با آهنگ زیبایی که بر شعر نهادند نام و یاد این جانبازان میهن را جاودانه کردند
.

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:6 |

<<<<<<  چیای شایجیانی  >>>>>> 

شاعر وعارف نامی کرمانج جعفرقلی زنگلی (معاصر ناصر الدین شاه قاجار) در توصیف این کوهستان چنین سروده:

 یه نگی جه وانی یی چوومه چیای شایجیانی

له وی مات وحیرانووم یه زکه تمه گومانی

***

کانی له وی  ره وانن ، گول و گیا نه موودار

بینی چادر نشینان شوون وشوون لی به رقه دار

***

کیفی و گور و پلنگ  وهشو تیرن  له پیکار

قودره تی په روه ردگا ر زه هه رکودنا شکار

***

قا چیا کیمیایه به رفی  له  وی    ده وایه

یه وسرفی   په روره ردگار   سه واشاه و گه دایه

***

چی بیژم سی شایجیانی ، شایان، شاهی جهانه

یه و وه به رفو بارانه ، وه کانی نه ره وانه

***

چی چوکو جی قه ره میغ مه رخ وشیلان تی دانه

ژه بینی گول وآنوخ آده م ده وی م

ه ستا***

نه

چیا ناوی   میناوی   سه  رفه   راز  ونا  قدار

تو که س ناوی مینامی له وی مه ستو هووشیار

 

دوبله به فارسي

 

من در اوج جوانی رفتم به کوه شاه جهان

در آفرینش آن مبهوت واندر گمان

چشمه هایش روان وگل وگیاه نمودار

چادر کوچ نشینان جا به جا وبرقرار

آهو گرگ  و پلنگ وحش وطیران در پیکار

 قدرت پروردگار از هر طرف آشکار

این کوه   کیمیا   وبرف  آنجا  دوا است

سفره پروردگار  بهر شاه  وگداست

چه گویم بهر شایجان،شایجان،شاه جهان است

هم با باران وبرف چشمه های روان

چوک زرشک واُرس ونسترن اندر آن فراوان است

از بوی گل وگیاه آنوخ آدم مست وحیران

هیچ کوهی نیست همچو او سرفراز ونامدار

هیچ کس آنجا مثل من نبود مست وهوشیار

 

 

  جعفر قلي زنگلي


+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:6 |
  

  حسن روشان، متولد 1355 از یکی از روستاهای کرد نشین (کرمانج) خراسان ، کارشناس ارشد ادبیات، تا کنون دو مجموعه شعر «گزارهای ناگزیر» و« جنگل جدال قیچی اعداد بود و مه» و هم چنین کتاب تحقیقی «موسیقی شعر شاملویی»چاپ کرده است و چند کار دیگر از جمله «مخاطب شناسی در ادبیات» را آماده انتشار دارد. به بهانه انتشار مجموعه شعرش گفت و گویی کوتاه با وی انجام داده‌ایم.

آقای روشان! اولین نکته‌ای که پس از دیدن غزل‌های کتاب جدیدتان – جنگل جدال قیچی اعداد بود و مه- نظر خواننده را جلب می‌کند این است که گویا دو زبان متفاوت در این اشعار به کار رفته است. آیا شما این نکته را تأیید می‌کنید؟ و اگر بله هر کدام چه خصوصیاتی دارند؟


در واقع ما در این مجموعه، سه زبان داریم. در برخی غزل‌ها رویکرد زبانی به سمت زبان خراسانی و غزل های خراسانی است که گاه رویه ی عرفان و گاه به خاطر زمختی ذاتی ای که دارد رویه ی حماسی به خود گرفته است. زبان دیگر زبان غزل روز است که سعی کرده به فضای مدرن و زندگی شهری نزدیک شود و خودش را با چنین فضایی اخت کند. فضای دیگری هم در این مجموعه مشاهده می شود، که آن هم فضایی نو است اما در بافتی ایلیاتی. این سه زبان ماحصل زندگی من است. هر چه باشد من بچه ایلم، هنوز خود را در میان ایل احساس می کنم و هنوز آن دغدغه‌ها را دارم. از طرف دیگر زبان خراسانی یعنی منطقه ای که در آن رشد کرده ام بر شعرم تأثیر گذاشته است همین طور زندگی شهری امروز که آن را تجربه کرده ام. مسلماً شعر چیزی جز تعامل من با طبیعت من نیست. از این رو هر سه زبان در شعر من راه یافته است.

به نظر می‌رسد در شعرهای اخیرتان زبانتان به روانی خاصی نزدیک شده است. مولفه های این زبان چیست؟


مولفه‌های اصلی این شعر ها را باید در رجوع به محاوره و عناصر زبان محاور، تغییر در حوزه واژگان و لحن زبان دانست. در این گونه اشعار لحن زبان یک لحن جویباری است. یعنی برخلاف شعرهای خراسانی که مطنطن است، در این اشعار بیش‌تر لحن برایم مهم بوده و هر قدر که بتواند به زندگی امروز نزدیک شود. با نوع تکنیکی که در این شعر ها وجود دارد سعی کرده‌ام به زبان شهری و زندگی شهری نزدیک شوم.

غزل معاصر دارای چه خصوصیات مشترکی است؟


همان طور که در مقدمه «جنگل، جدال ...» ذکر کرده ام، پاره ای از مؤلفه ها و شناسه های غزل امروز از این قرارند:
- گریز از روایت خطی و شکست روایت و شکست زاویه ی ایستای راوی و شخص و توجه به روایت پنهان و متن محوری به جای مؤلف محوری یا مخاطب محوری.
- وجود یک سیستم ساختاری در کل متن و گریز از منطق بیتی و ساختمان تک بیت گونه و شکل گیری بافتار و ساختار در کل اثر.
- هنجار شکنی و برجسته سازی در حوزه زبان، تصویر ، نحو، فکر و اتفاق در زبان به منظور رسیدن به کشف شعری و اتفاق شاعرانه و هنجار شکنی جهت مند، نقش مند و غایت مند و به تعبیر شکلوفسکی «ویرانی سویه ی خودکار ادراک».
- برخورداری از منطق تصویر و روایت سینمایی و روایت تکنیکی داستان مدرن.
- حضور فضای تعلیق و سیال بودن تصویر و فکر، در حیطه عین و ذهن و منطقِِِ گریز و بازگشت.
- برخورداری از چند صدایی، چند لحنی، چند ریتمی و چند مدلولی که خود می‌تواند، مخاطب همزمانی و در زمانی را پوشش دهد
و...

در اشعار اخیرتان که اتفاقاً لطیف‌تر هم هستند، از شهر رشت و طبیعت شمال زیاد یاد کرده‌اید. لطفاً کمی در این مورد توضیح دهید.


من سه سال از زندگی‌ام در رشت بوده. خوب وقتی من در رشت هستم یعنی از صخره و کوه و زبان زمخت خراسان کنده‌ام و در فضای باران، جنگل و هوای شرجی زندگی می‌کنم به طبع از فضای زبان شاعران و شعر رشت تأثیر گرفته‌ام و هر قدر از کوه پایین آمدم و به سمت جلگه رفتم شعرم هموارتر و لطیف‌تر شده است. این ارتباط چند ساله با شعر و شاعران گیلان که پس از بازگشت به خراسان هم چنان ادامه دارد، موجب شده شعرم تا این حد تاثیر بگیرد.

خودتان کدام زبان شعریتان را بیش تر می پسندید.


در واقع هر کدام از این زبان‌ها باز تاباننده قسمتی از زندگی من هستند. اکثر کسانی که اشعار اخیرم را خوانده‌اند آن را روان‌تر ارزیابی کرده‌اند به غیر کسانی که به شعر با نگاه خراسانی وار و اسطوره گرا نگاه می‌کنند که معتقدند زبانم افت کرده است. اما خودم در این میان فکر می‌کنم زبانم افت نکرده بلکه این دو، دو زبان متفاوتند. به شخصه از زبان اخیرم بیش‌تر لذت می‌برم احساس می‌کنم با شعر بیش‌تر احساس نزدیکی و صمیمیت می‌کنم. زمختی زبان مرا از شعر جدا نمی‌کند زبان، شعر و خودم یکی شده است.

به نظر می رسد علاوه بر نرمی زبان، دارید گونه هایی از بازی های زبانی را نیز تجربه می کنید این طور نیست؟


کاملا درست است. ببینید غزل خراسان غزلی است که کم‌تر دچار تکنیک شده است و کم‌تر خود را به سمت فرم نزدیک کرده است و بیش‌تر محتوا گراست. اگر هم به سمت فرم رفته، در حوزه واژگان رفته اما در غزل رشت [منطقه گیلان یا شمال] ما فرم و تکنیک را بیش‌تر می‌بینیم. اصولا لازمه آن زبان این فرم و تکنیک و بازی‌های زبانی است. خصوصیتی که این نوع غزل (غزل روز یا غزل معاصر) دارد بیش از این که متأثر از غزل گذشته باشد وام دار شعر نیما، شاملو و شعر دهه ی هفتاد است. من سعی کردم در حد یک تجربه به طرف این بازی‌ها بروم.

شما فکر می کنید روند شعری شما به کدام سمت کشیده شود؟


روند شعری من، همان روند زندگی من است. نوع شعرهایی گفته ام نشان می دهد که شعر من زندگی من است و تفنن نیست. ذهنیت من، یک ذهنیت کاملاً کلاسیک خراسانی است و به همین شکل دارم زندگی می‌کنم اما دارم تلاش می‌کنم که از این فضای زمخت زبان بکنم. مخاطبم چه گناهی کرده درگیر واژه ها و لحن آرکائیک شود. خواننده شعرم در زندگی روزمره‌اش دوست دارد شعر و شاعر با او خیلی صمیمی باشد بنا بر این، آن گونه شعر ها را نمی‌پسندد. البته این حرف به این معنی نیست که بنا به سفارش مخاطبم شعر بگویم اما مخاطبم قسمتی از شعر من است. حتی خود من به عنوان یکی از مخاطبان شعرم، احساس می‌کنم کارهای آخرم بیش‌تر به دل می‌نشیند.
من دوره‌ای از شعرم به سمت نوعی محتوا حرکت کردم اما امروز به شدت اعتقاد دارم که شعر به هیچ چیز جز خودش تعهد ندارد. به عبارت دیگر «هنر برای هنر» عین تعهد است. هر کلمه ای که بعد از کلمه شعر بیاید مثل شعر اجتماعی، شعر سیاسی و ...پر و بال شعر را می بندد.

در غزل امروز شما چند نوع زبان می بینید؟


غزل امروز دچار نوعی تشتت است. نوعی از زبان را در کارهای بچه های ایلام، کردستان و خراسان می توان دید که دارای فضای زمختی اند که با شرایط اقلیمی و فرهنگی آن مناطق همگون است نوع دیگر غزل را در کارهای مدرن بچه های مشهد، رشت و طیف اندکی در کرج می بینیم که مولفه هایش بیش تر شعر دهه هفتاد است. اما همان طور که شعر دهه هفتاد در نوع بیمارش، آشفته گی ها و از آن سوی بام افتادن هست، در غزل امروز هم گاه آن قدر این بازی ها زیاد شده که تنها به یک بازی تبدیل شده یعنی از شعریت خود فاصله گرفته است. غزل دهه ی هفتاد در کم تر از یک دهه دچار نوعی تکرار چندش آوری شده است. مثلاً بنز، سیگار، قهوه خانه، قتل ، خودکشی (چه در حمام و با تیغ یا با هفت تیر) واژگان و فضاهایی است که در شعر شاعران دارد تکرار می شود. شاعران دارند فضاهای یک دیگر را تکرار می کنند و در یک چرخه واژگانی و تکنیکی دارند می چرخند. من احساس می کنم شاعران دارند از هم زاده می شوند و آن شهود و آن شعور در حال کم شدن است یعنی به جای این که شاعران به یک تشخص زبانی دست یابند بیش تر با یک یونیفرم زبانی مواجه اند.

به نظر شما چطور می شود از این ورطه خلاص شد؟


به نظر من باید شاعر خودش را تجربه کند. یعنی تجربه‌هایی از زندگی را که واقعاً لمس کرده وارد شعر کند. اگر این کار را بکند امکان ندارد تجربه‌های دو نفر از زندگی با تمام شباهت‌ها، دقیقاً یکی باشد. فکر می‌کنم اگر شاعران این شیوه را در پیش بگیرند هم چنان شاهد شعرهای باطراوتی خواهیم بود.

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:5 |

کرمانج زمانه من کرمانج پرچمه من 


کرمانج ناموسا من


از زانه مه تو کو کرمانجی سا چه کو کرمانجی کپ ناکی


اوینم کرمانجی کپ ناکی باوی خه یه کرمانج ناس ناکی


کرمانج راه گوموی سا چرا کپ ناکی کرمانجی ساچرا


ته ژه وی زمانا چه دیه کپ ناکی کرمانجی سا چیه


ته چه دیه ژه وی زمانا راه گوم کریه ته وی خزانا


کرمانجی کو ناموسا ته یه ژه ده باوان میراثا ته یه


زمان کو چو تو ژی امری ژه ناو خلکه تو ژی افری


وگر ژه وی ری یا توبه که زو وی عادته ژه بیر که


وگر سر عوجاقی ده باوان عوجیق بمال وه بریو چاوان

ریشه ده باوان وه ندا مه که چریه رینال خوا مه که

 
کرمانج سا مرا افتخاره له تاریخ او یادگاره


افتخار دکم کو کرمانجم خیال مه که له کس محتاجم


پیش کش له حواله نه ره ونداکره ژه طرفه حواله وه چیه گلیل

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:5 |
موسيقي های محلی يكي از مهمترين سرمايه هاي فرهنگي هر منطقه به شمار مي رود، و در شمال خراسان اين موضوع را مي توان بوضوح ديد.

((دوتار)) و (( قوشمه)) از مهمترين سازهاي محلي کردی شمال خراسان به شمار مي روند. اما به جرات مي توان گفت كه در اين بين قوشمه غريب ترين, مظلوم ترين و بي پشتوانه ترين ساز ايراني است. در قسمت غرب ايران و منطقه ايلام اين ساز به نام (( دوزله )) معروف است. (( زل )) به معني ني است و دوزله يعني دوني، كه به هم چسبانده شده اند. اين ساز را با نامهاي جفتان, جفتي، و در قديم (( نرمارالمثني )) نيز مي شناخته اند. گفته مي شود كه اين ساز را ابتدا فارابي ايجاد كرده و بعدها در بين ملیتهای مختلف ایران رواج يافته و كاملتر و پرطرفدارتر شده است.

قوشمه, ساز محلي مردم شمال خراسان

قوشمه كه در شمال خراسان گاهي آنرا (( قوسمه )) هم مي گويند از دو ني به طول 20 سانتيمتر كه در كنار هم چسبيده اند تشكيل شده. البته کوردهای خراسان بلااخص نی نوازان حرفه ای در روستاها و در بین عشایر بجای آلت چوبی نی از استخوان قلم پاهای پرندهء شاهین استفاده می کنند. از نظر موسيقیایی اين ساز داراي يك اكتاو كامل است و مي تواند هفت نت اصلي را بنوازد.
 
اين ساز كه مخصوص مراسم شادماني و عروسي هاست. بيش از 70 تا 100 سال قبل سازي بوده كه آنرا كولي ها كه در اصطلاح عاميانه آنها را مطرب مي ناميدند در مراسم عروسي در ازاي دريافت مبالغي مي نواخته اند. با اين حال نمي توان قدرت صدا و توانائي هاي شگفت و صداي دلنشين اين ساز محلي در حال فراموشي را منكر شد.

حاج سهراب محمدی معروف به سهراب بخشی از طایفه کرمانج در سال 1317 در شهرستان مانه و سملقان دیده به جهان گشود. پدر و اجداد وی در زمان حیات خود به فعالیت در زمینه های هنرهای دستی، سرودن شعر کرمانجی و موسیقی می پرداختند .حاج سهراب از 10 سالگی نواختن دو تار و خواند شعرهای محلی را آغاز کرد و تاکنون به مدت 57 سال است که نوای خوش دو تار و صدای دلنشین و جذاب او زینت بخش محافل فرهنگی و هنری در کشور، به خصوص استان خراسان می باشد .
استاد محمدی خود را یک مانه و سملقانی عاشق و یک عشق دوتار کامل می داند و درباره هنر حماسه خوانی می گوید : منشاء اشعارحماسی، غارت در زمان احمد شاه است و افسانه های بسیاری در این زمینه، مانند جعفر قلی و شاه خطا وجود دارد که هنوز هم گاهی توسط بخشی ها خوانده می شود .

حاج سهراب محمدی از ابتدای راه اندازی رادیو کرمانجی با صدا و سیمای مرکز خراسان همکاری داشته که تاکنون بیش از 40 سرود انقلابی و محلی زبان کرمانجی مانند “الله مزار” ،”هرایی”،”شاه فتایی”،”جعفر قلی ” و “سردار عوض خان” ساخته و در رادیو اجرا کرده است که تمامی آنها در آرشیو صدا و سیمای مرکز خراسان موجود می باشد .

این استاد فرهیخته موسیقی مقامی خراسان تاکنون در رویدادهای فرهنگی - هنری بی شماری مانند جشنواره موسیقی فجر، جشنواره موسیقی نواحی ایران ، جشنواره موسیقی سرنا نوازان کشور و جشنواره پیران چنگی حضور داشته و موفقیت های بسیاری نیز کسب کرده است .
شغل اصلی استاد محمدی ، کشاورزی است . او دارای سه دختر و 5 پسر می باشد که فرزندان او نیز، خود ، درس آموخته مکتب پدر بوده و دستی بر هنر نوازندگی دو تار دارند .
به هر حال، دیرزمانی است که نوای دوتار استاد حاج سهراب محمدی ، پیر چنگی خراسان از مرزهای دیار خود فراتر رفته و در پهندشت افق سرزمین بزرگ ایران و فراتر از آن، طنین انداز گشته است

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:5 |
مورخه : Friday, December 14 @ 17:57:19 UTC

فهرست تعدادی از نام‌های کردی که برای نامگذاری افراد بکار می‌روند، معنای واژگانی نام‌ها درون دوکمان (پرانتز) آمده است. البته پر واضح است که در خصوص برداشتن نام‌های طبیعتی مثل کوه ، رود ... کوردهای خراسان در واقع انتخاب نام‌های طبیعتی محلی خود را نیز خواهند داشت.


نام‌های پسران

  1. ئاسو (افق)
  2. ئاسوس
  3. ئاکار
  4. ئاکام (عاقبت، سرانجام)
  5. ئاکو (قلهٔ کوه)
  6. ئاگرین (آتشین، نام یک کوهستان)
  7. ئامانج (آماج، هدف)
  8. ئاوات (امید)
  9. ئارتین (شعله‌ و گرمای آتش)
  10. ئازا (دلاور، همریشه با آزاد)
  11. باگرو (تندباد)
  12. باهوز (گردباد)
  13. بارزان (نام منطقه‌ای در کردستان عراق)
  14. به‌لین (پیمان)
  15. به‌هیز (نیرومند)
  16. به‌رزان (بلندپایه)
  17. به‌رهه‌م (ثمره‌)
  18. به‌تین (آتشین)
  19. بلیسه‌ (شعله، اخگر)
  20. بلند
  21. بلیمه‌ت (دلاور)
  22. بروسک (جرقه)
  23. بروا (ایمان)
  24. بریار (تصمیم)
  25. بوران (بوران، اصل این واژه را مغولی دانسته‌اند)
  26. چه‌کو
  27. چیا (کوهستان بلند)
  28. چیاکو
  29. چومان (نام رودی مرزی در باختر بان‌)
  30. دالاهو (کوهی در کردستان)
  31. دانیار (بخشنده‌)
  32. دارا
  33. ده‌رسیم (منطقه درسیم در ناحیه زازانشین کردستان ترکیه)
  34. دیار (آشکار، پیدا)
  35. دیاری
  36. دیاکو (دیاکو، بنیادگذار دودمان ماد)
  37. دیلمان
  38. دیمه‌ن (چشم‌انداز)
  39. ئه‌گید (دلاور)
  40. ئه‌له‌ند (تیغ آفتاب، نخستین پرتو بامدادی خورشید)
  41. ئه‌رده‌لان (اردلان)
  42. ئه‌رده‌وان (اردوان)
  43. ئه‌ژده‌ر (اژدر)
  44. ئه‌ویندار (عاشق)
  45. فه‌رهاد (فرهاد)
  46. فریا (نجات، «همریشه با واژه فریاد»)
  47. گوران (نام شاخه‌ای از کردان)
  48. گووه‌ند (نوعی رقص کردی)
  49. هاوری (همراه)
  50. هاوراز (همراز)
  51. هه‌لمه‌ت (هجوم ناگهانی، دگرگون‌شده‌ واژه عربی حَملة)
  52. هه‌ژار (ندار و فقیر)
  53. هیمن (متین)
  54. هه‌لکه‌وت (فراز-رونده، چیره)
  55. هه‌لگورد
  56. هه‌لو (تئر، عقاب)
  57. هه‌ردی
  58. هه‌ورام (اورامانی، شاخه‌ای از کردان)
  59. هه‌وراز (فراز و نشیب)
  60. هیژا (گرامی، محترم)
  61. هیرش (یورش: اصل این واژه مغولی است)
  62. هیوا (امید)
  63. هوزان (آوازه‌خوان)
  64. هومه‌ر
  65. هیدی (آرام)
  66. هه‌ندرین (نام کوهستانی در کردستان)
  67. هوگر (علاقه‌مند)
  68. ژاوه‌رو (ژاورود)
  69. ژوان (گفتگوی عاشقانه‌)
  70. ژیر (هوشمند، («همریشه با واژه زیرک»)
  71. ژیله‌مو (اخگر)
  72. ژیوار (تمدن)
  73. ژیهات (کاردان، ماهر)
  74. کاردو
  75. کاروان 
  76. کاروخ (نام کوهستانی در کردستان)
  77. کازیوه‌ (پگاه)
  78. کارزان (کاردان)
  79. کاژاو
  80. کوماس
  81. لاس (گونه‌ای درخت سخت‌چوب، از شخصیت‌های داستان لاس و خزال)
  82. لاوچاک (جوان خوش‌سیما و درستکار)
  83. لیزان (وارد و کاردان)
  84. ماردین 
  85. مانشت(کوهی زیبا در ایلام)
  86. مه‌ردوخ ( نام خدای سومری و بابلی)
  87. مه‌ریوان (مریوان)
  88. میلان
  89. میران
  90. ناری
  91. ناسیکو
  92. نسکو
  93. نه‌به‌ز (تسلیم‌ناپذیر، نستوه)
  94. نه‌سره‌و
  95. نه‌هروز (نوروز)
  96. نه‌وشیروان (انوشیروان)
  97. نه‌که‌روز (نام کوهی در جنوب غربی سقز)
  98. نچیروان (نخچیربان، شکاربان)
  99. په‌ژار (افسرده‌دل)
  100. په‌شیو (هراسان و افسرده‌دل «همریشه با پژمان»)
  101. پشتیوان (پشتیبان)
  102. پشکو (شکوفه‌)
  103. پیشه‌نگ
  104. راژان
  105. رامان (در شگفت بودن، تحیر)
  106. رامیار (چوپان)
  107. ریبوار (رهگذر)
  108. ریوان (رهگذر)
  109. ریباز (راه و شیوه)
  110. ریناس (رهشناس)
  111. ربین -- ر کسره دار (ره‌شناس ، دورنگر، راه‌بین ، دوراندیش ، آینده‌نگر)
  112. رئبین (دورنگر، راه‌بین)
  113. ریکه‌وت (جاری)
  114. ریزان (وارد، ماهر)
  115. رزگار (رستگار، آزاد)
  116. روژان
  117. سارو
  118. ساکار (پاک و ساده)
  119. ساکو
  120. سامال
  121. سه یوان( کوهی در ایلام)
  122. سامره‌ند
  123. سه‌ردار (سردار)
  124. سه‌نگاو
  125. سه‌رکه‌وت (پیروز)
  126. سه‌رکو
  127. سمکو (کوتاه و دگرگون‌شده واژه‌ سامی اسماعیل)
  128. سیامه ند
  129. سیروان (نام رودی در کردستان)
  130. سوران 
  131. شاهو (نام کوه)
  132. شیروان
  133. شه‌مال (توفان)
  134. شه‌مزین
  135. شیرکو (احتمالاً شیر کوهستان)
  136. شورش ( انقلاب)
  137. شوان (شبان، چوپان)
  138. تیریژ (پرتو، فروغ)
  139. وریا (هوشیار)
  140. خه‌بات (مبارزه‌، از مصدر خه‌بتین: مبارزه‌ کردن، برخی منابع ریشه آن را آرامی دانسته‌اند).
  141. خوناس
  142. زاگروس (زاگرس)
  143. زال (حکمران، چیره)
  144. زانا (دانا)
  145. زانیار (دانشور)
  146. زمناکو (نام کوهستانی در کردستان)
  147. زیلان
  148. زوران (تلاش، کشتی)
  149. زوراب
  150. زریان (نام یک نوع باد)
  151. زیبار
  152. زه‌رده‌شت

نام‌های دختران

  1. ئاڤان (نام کوهستانی در کردستان)
  2. ئاڵێ (دختر مو بور)
  3. ئالا (بیرق، پرچم)
  4. ئالان (نام کوهستانی در کردستان)
  5. ئاسکی (از واژه‌ "ئاسک" به‌ معنی آهو)
  6. ئاونگ (شبنم)
  7. باژیلان
  8. به‌یان (بامداد)
  9. به‌فرین (برفی)
  10. به‌ناز (نازدار)
  11. بیریوان
  12. بیخال (نام کوهستانی در کردستان)
  13. پرشنگ (اشعه خورشيد-پرتو)
  14. جوان (زیبا)
  15. چاوجوان (زیباچشم)
  16. چاوره‌ش (سیه‌چشم)
  17. چنور (نام گلی خوشبو)
  18. چرو (غنچه‌)
  19. چیمه‌ن (سبزه‌ و طبیعت)
  20. چوپی (نوعی رقص کردی)
  21. دیلان (نوعی رقص کردی)
  22. دلنیا (دلگرم و مطمئن)
  23. دلووان (مهربان)
  24. دیانا (نام شهری در کردستان عراق)
  25. دیمه‌ن (چشم‌انداز)
  26. ئه‌سرین (اشک)
  27. ئه‌ستێ
  28. ئه‌ستیره‌ (ستاره)
  29. ئه‌سمه‌ر ( گندمگون)
  30. ئه‌وین (مهر، عشق)
  31. فرمیسک (اشک)
  32. فینک (خنک و دلچسب)
  33. گلاره (چشم)
  34. گه‌لاویژ (ستاره شباهنگ)
  35. گولاله‌ (لاله‌)
  36. گزنگ (پرتو خورشید)
  37. ژینو
  38. ژیار
  39. کالێ (دختر چشم آبی با گیسوان طلایی)
  40. کانی (چشمه)
  41. که‌ژال (آهو، گونه‌ای از واژه خه‌زال=غزال)
  42. کویستان (کوهستان)
  43. کوردستان (کردستان)
  44. میدیا (سرزمین ماد)
  45. مزگین (مژده)
  46. مه‌هاباد (مهاباد)
  47. نازدار(دوست داشتني)
  48. نالین
  49. ناسکی
  50. ناسکول
  51. نه‌شمیل (خرامان)
  52. نه‌شمين
  53. نه‌رمین (دلپذیر، مهربان)
  54. نه‌خشین (آراسته‌، دارای نقش و نگار)
  55. نیاز (دعا)
  56. نیان (لطیف، دلپذیر)
  57. نیشتمان (میهن)
  58. په‌ریخان
  59. رازان
  60. روژ (خورشید)
  61. روژین (خوروَش)
  62. روناک (روشنا)
  63. ریژنه‌ (باران تند در هنگام آفتاب)
  64. سازان
  65. سه‌یران
  66. سه‌ما (رقص، سماع)
  67. سکالا
  68. سروشت (طبیعت)
  69. سروه‌ (نسیم)
  70. ستران
  71. سوزان
  72. سوکار (نام کوهستانی در کردستان)
  73. شیلان (نسترن)
  74. شلیر (۱. سوسن ۲. لاله)
  75. شوخان (شوخ و شنگ)
  76. شنو (اشنویه)
  77. شنه‌ (نسیم آرام و دلپذیر بهاری)
  78. شه‌پول (موج، آبخیز)
  79. شه‌مام
  80. تانیا
  81. ته‌لار
  82. ته‌نیا (تنها)
  83. تریفه‌ (نور مهتاب)
  84. تیروژ (پرتو خورشید)
  85. تارا (ستاره، اصل این واژه هندی است که به متون قدیمی فارسی و کردی راه یافته)
  86. ڤیان (عشق)
  87. خه‌زال (غزال)
  88. خه‌زیم
  89. خوزگه‌ (آرزو، حسرت)
  90. خوناو (باران آهسته و دلپذیر)‌
  91. زه‌ینو (زینب)
  92. زین (نام دختری در یکی از منظومه‌های عاشقانه‌ کردی، دگرگون‌شده زینب)
  93. هانا
  94. هاوین (تابستان)
  95. هه‌لاله‌ (لاله)
  96. هیرو (گل ختمی)
  97. زایه‌له‌

انجمن فرهنگی مدنی کردهای خراسان

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:5 |

 

علل حركت تاريخي كرد به خراسان

 

 

                             

همان طور كه گذشت خراسان پس زا طلوع اسلام مركز قيام ها و شورش ها و تاخت و تازي هاي ازبكان و مغولان بود . در اواخر قرن دهم در ظهرو دولت شيعه مذهب صفوي نيز از اين تاخت و تازها كاسته نشد . دوري خراسان از پايتخت صفوي يكي از علل تشجيع ازبكان و تركمانان در تاخت و تازها و چپاولگري ها بوده است .

سركوبي هاي موقتي شاه اسماعيل اول و شاه تهماسب نيز نتوانست جلو يغماگري هاي اقوام متجاوز شمالي را بگيرد . سرانجام با پيروزي عبدالمومن خان ازبك بسياري از شهرهاي خراسان ويران و نابود و مردمش قلع و قمع گرديدند و ازبكان تا حدود دامغان و سمنان پيش رفتند . شاه عباس كه پادشاهي تيز هوش و سياستمدار بود با عوجه به فلسفه ابن عميد كه گفته بود :

( كردها را بايد سپر بلا قرار داد ) در صدد انتقال كردها به خراسان برآمدتا با يك تير دو هدف را بزند . اما اين كار اگر با مخالفت سران كرد روبرو مي شد شاه چچاره اي جز سكوت و انصراف از عقديه نداشت لذا حيله اي انديشيده در مجمعي كه از سران كرمانج تشكيل شده بود موقعيت جلگه تهران را براي تعليف دام و احشام آنان تشريح نموده آنانم را تشويق به مهاجرت به آن منطقه نمود . كردها كه از نظر جا و مكان منطقه آذربايجان را براي خود تنگتر مي يافتند از اين پيشنهاد استقبال نمودند .

بدين ترتيب فصل نويني در تاريخ نقل و انتقال و مبارزات كرد آغاز و حدود پنجاه هزار خانوار كوچ بزرگ و تاريخي خود را از حدود آذربايجان و مهاباد به سوي سرزمين ري آغاز كردند در اين حركت عده اي از كردها در اطراف زنجان و تاكستان قزوين به جا ماندند . اين حركت كه در حدود سال 1007 قمري انجام گرفته بود باعث شد كردها مدت دو سال در جلگه خوار و ورامين اتراق نمايند .

شاه كه قسمتي از برنامه خود را انجام شده يافته بود بار دوم اوضاع و موقعيت خطير خراسان و تسلط ازبكان بر اين استان پهناور را براي آنان تشريح نموده  مجددا وسيله دومين حركت بزرگ را فراهم ساخت .

كردها كه سري پرشور و آكنده از عشق وطن داشتند داوطلب مبارزه با ازبكان و اخراج آنان از خراسان گرديدند . شاه نيز به مقصود خود رسيده بود چرا كه پيروزي يا نابودي كردها به هر حال به نفع وي بود . در اين حركت نيز عده اي از كردها در اطراف تهران و خوار و ورامين و دماوند بجا مانده در حدود 45 هزار خانوار در سال 1010 قمري وارد خراسان شدند .

شاه پس از انتقال اين عده ازكردها در غرب كشور موقعيت بهتري يافت چرا كه نيروي متحد كرد را از هم پاشيده بود و ديگران را نيز مي توانست با نيرنگهاي سياسي و ترورهاي ناجوانمردانه از برابر خود بر دارد . در ادامه اين سياست كثيف تمام مردان نام آور و سرداران بزرگ خود را كه از آنان بيمناك بود يا مي كشت يا كور مي كرد و به زندان مي افكند . سياستي كه نادرشاه نيز از آن بيرون نمود . از جكله قربانيان شاه عباس 3 تن از بزرگترين سرداران كرد يعني فرهاد خان قرامانلو و برادرش ذالفقار خان و ديگري امير خان برادر وست كه از كردان شكاك بودند .

امير خان مردي شجاع و دلير و متهور بود كه حكومت اروميه و اشنويه را عهده دار و بسيار مورد توجه شاه بود .

چنانكه در يكي از جنگ ها كه يك دست خود را از دست داده بود شاه فرمان داد دستي از طلاي ناب براي وي ساختند كه از اين تاريخ به ( خاني له پ زيرين ) يعني خان دست زرين معروف شد و هم او بود كه دژ معروف ( دمدم Dem Dem  ) را بنا نهاد . (‌امروز هم مردمان ايل برادوست در منطقه اشنويه و مهاباد از همان خوي شجاعت و اعتراض آميز امير خان لپ زرين برخوردارند ) .

شاه عباس كه از قدرت روز افزون امير خان سردار كرد و محبوبيت او درميان مردم بيمناك شده بود قصد كشتن وي كرد ، لكن اميرخان به فراست موضوع را دريافته در پناه دژ معروف دمدم كه خود ساخته بود مدت چهار سال و نيم با شاه مبارزه نمود اما سرانجام به سبب برگرداندن راه آب  از دژ و عدم دسترسي مبارزين كرد به آب پس از مدتي نيروي آنان در هم شكست . اميرخان برادوست براي اينكه به اسارت نيفتد خود وزن و فرزندانش را از پرتگاه سنگ شمشيرخان به زمين افكند و شاه كه نتوانسته بود بر زنده وي دست يابد بيش از پيش خشمگين تر شد . (  كاري كه سه قرن بعد همان طور كه خواهد آمد سردار عوض خان زعفرانلو در خراسان در برابر سپاهيان روس تزاري انجام داد . )‌

داستان جنگ اميرخان در ميان كردان سينه به سينه نقل شده و از شدت حوادث گوناگون ضرب المثل و سمبل شجاعت گشته است .

كردها در نواحي مهاباد به شدت با شاه عباس درگير شده بودند و در جنگي كه بين طرفين روي داد يك نفر از كردان مكري با خنجري زهرآگين به شاه حمله كرده خود را بر روي وي انداخت كه شاه از خوش شانسي به كمك اطرافيانش از مرگ حتمي نجات يافت .

بنا به علل فوق شاه تحكيم سلطنت خود را در از هم پاشيدن نيروي متحد كرد مي دانست و نيز برايش مسلم شده بود كه با تحكم و خشونت امكان پذيرش اين امر از سوي كردان نخواهد بود . لذا همان طور كهگذشت از راه حيله برآمده با طرحي دقيق كردها را به خراسان انتقال داد .

تازه واردين در خراسان با مغولان و ازبكان به زد و خورد پرداخته و آنها را اخراج و خود جايگزين شدند .

لردكر زن سياستمدار معروف انگليسي در اين رابطه مي گويد :

شاه  عباس با اين كار عاقلانه دو منظور حاصل كرد . هم وضع خود را در مشرق استحكام بخشيد و هم از لطمه و نقار و كشتار تيره هاي كرد كه رد غرب مزاحم او بودند جلوگيري نمود. اين ايلات كه به كوهستان ها و جلگه هاي بين اسرتآباد و چناران كوچ داده شده بودند ، در اثر خدمات نظامي ايلاتي كه انجام مي داند و دفعاع نقاط مرزي با ايشان بود و بر عهده داشتند كه نفرات سوار براي قشون شاه فراهم سازند ، از دادن ماليات يا باج معاف بودند . حاصل خيزي عمده قوچان سبب شد كه از سركرده آن هم باجي مطالبه شود . بجنورد كه ناحيه فقير تري است هر ساله فقط اسما براي شاه پيشكش مي فرستاد .

وضع قرين استقلال و استقلال ميراثي اين تازه آمدگان به زودي براي سركده هاي ايشان قدرت و اهميت بسيار فراهم ساخت و از اين لحاظ قوچان از مدت ها پيش وضعي ممتاز داشت و عنوان ايلخاني يعني بزرگ تيره وايل به رييس آن اعظا شد ، هم به مناسبت وضع برجسته اي كه او داشت و هم چنان كه گفته اند از آن جهت كه او نسبت به رفتار زير دستانش در برابر حكومت مركزي مسئول باشد . با طصف اين مهاجران كرد غالبا چه پنهاني و يا آشكارا در حال طغيان بودند و با اين كه نادرشاه بوسيله گرفتن يكي از دختران ايلخاني سعي نمود آنها را نرم كند ، همين كه او به فتح هندوستان رفت ، ايشان فرصت را مغتنم شمرده در غياب وي باز اظهار وجود و عنوان استقلال كردند و او به اين سبب چنان خشمگين شد كه به قصد ريشه كن كردن آنها راه قوچان پيش گرفت و در بيرون دروازه اين شهر بود كه به سال 1847 در خيمه گاه خود به قتل رسيد .

در اين قرن ( قرون 19 ) هم قوچان بر ضد فتح علي شاه شورش كرد و موقعي كه برنز Burnes به سال 1832 در آن جا بود بعد از محاصره اي طولاني شهر تازه بدست نيروي عباس ميرزا وليعهد كه افسران توپخانه او را اراده مي كردند افتاده بود .

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:1 |

نگاهي به موقعيت جهاني كرد - كرمانج

 

 

كردها بزرگترين  و قديمي ترين قبايل بزرگ آريائي سرزمين ايران هستند كه در نواحي كوهستاني غرب فلات ايران از دير باز سكونت گزيده و با تشكيل اولين سلسله پادشاهي ماد تمام خلق هاي ايران را زير چترو كلمه واحدي به نام ايران در آورده در طول قرون و اعصار به وجه شايسته اي در مقابل جزر و مد حوادث در حفظ واشاعه ميراث گرانبهاي فرهنگي و بروز مليت خود كامياب شده رشادت و سلحشوري خود را در سينه تاريخ به ثبت رسانده اند .گزنفون مورخ و سردار مشهور يونان كه به پدر تاريخ معروف است ميگويد :

كردها مردم بسيار رشيد دلاوري مي باشند.

آقاي شميم در سخنراني محققانه خود مي گويد : بايد اعتراف كنيم كه قبايل كرد بهتر و بيشتر از ساير اقوام ايراني نژاد به حفظ بسياري از آداب و مراسم و عادات ايراني موفق گرديده و خيلي كمتر از قبايل ديگر دچار تحول و تبدل شده اند . درك كنان استاد سابق انگليسي دانشگاه بغداد مي گويد : ( كردها هرجا باشند ، خاصيت نژادي خودشان را نشان مي دهند ، بدين لحاظ در سوريه هم توانستند ، مقامات عالي دولتي را اشغال نمايند .

كردان به علت خوي و خصلت اعتراض آميز خود به مصادر ظلم و فساد و قدرت هاي امپرياليست همواره مورد جور و شكنجه و قتل و كشتار قرار گرفته اند .

ضحاك ماردوش پادشاه خونخوار كه چون شاهنشاه آريامهر ! مدتي بر ملت ايران چيره شده بود چون كردها را مزاحم خود مي يافت فرمان داد هر شب دو نفر از آنان را كشته از مغز سرشان براي مارهايش خورش درست كنند . دانشمنداني چون ابن قتيبه در المعارف و بدليسي در شرفنانمه و مسعودي در مروج الذهب و طبري و ديگران اين موضوع را به تفصيل ذكر نموده و فردوسي در شاهنامه به آن اشاره كرده و كردها را منجي واقعي ملت ايران از شرضحاك ماردوش دانسته است . آشپز ضحاك هر شبي يكنفر از دو كرد محكوم بمرگ را كشته و ديگري را پنهاني به كوهستان فرستاده و بدين ترتيب نجات يافتگان با توليد نسل روز به روز بر تعدادشان افزوده شده عليه ستمگريها و خونخواريهاي ضحاك قيام نموده بياري كاوه آهنگر اهرمن بد كنش را نابود و فريدون را از كوه دماوند آورده و بر تخت شاهي نشانده اند و اثبات نموده اند كه شاه دست نشانده مردم است .

شاه عباس صفوي بسياري از سرداران بزرگ كرد را كه از وجودشان بيمناك بود به نامردي به قتل رساند كه از آن جمله اند :

اميرخان برادوست معروف به لپ زرين از ايل شكاك و فرهاد خان قرامانلو و برادرش ذوالفقار خان از ايزانلو . استاد رشيد ياسمي در كتاب كرد و پيوستگي نژادي و تاريخي او مي گويد : ( آثار قديم و اسناد جديد از آغاز عهد تاريخي ايران تا اين ايام همه گواه بزرگواري و دليري و ثبات قدم و ساير صفات پسنديده قوم كرد است كه در چهار موجه حوادث و جزر و مد ايام فتوري و تغييري در آن راه نيافته است . از روزگار اردشير ساساني تا قرن حاضر پيوسته اين قوم همان دليري و شهامت را نشان داه اند و با سخت ترين حوادث نبرد كرده اند )‌از نظر جغرافيايي كردها در بيشتر نقاط جهان پراكنده اند و مهمترين مراكز سكونت آنان در ايران استانهاي كردستان ، كرمانشاه ، آذربايجان غربي و مهاباد و مازندران و گيلان و استان مركزي و قزوين و زنان و خراسان و خاش و در خارج از ايران در كشورهاي تركيه و عراق ، شوروي و سوريه و مصر  و هندوستان و پاكستان و افغانستان و بلوچستان مي باشد .

دانشمندان و محققين از نظر نژاد شناسي ساختمان بدني كردها ار بدين گونه مشخص نموده اند :

كردها بلند قامت اند و  به طور كلي 83 در صدقد كردها از حد متوسط يعني از 165 سانتي متر بيشتر است .

از لحاظ اندازه جمجمه صرف نظر از اختلافات جزئي كه بين محققين وجود دارد عموما كردها را از تيپ (براكسيفال ) تشخيص داده اند . حد متوسط نسبت بين عرض و طول جمجمه كردها 78 است .

اندازه زاويه بيني اكثر كردها 70 است و بدين ترتيب از تيپ ( لبتورينين ) به شمار مي آيند .

از لحاظ شكل صورت و قيافه از تيپ ( ليتوپروزوپ ) هستند . يعني صورت كشيده و موزون دارند .

موي كردها صدي هشتاد و دو مشكي پرپشت و بقيه بلوطي رنگ است و اغلب لب و دهان كوچك دارند .

از لحاظ بنيه جسماني تندرست و زورمند و چابك هستند ، زبان كردي داراي تنوع خاص و لهجه هاي متفاوتي است كه مهمترين آن ها لهجه كرمانجي ، گوراني ، سوراني و زازاني مي باشد .

به قول استاد رشيد يا سمي و ديگر دانشمندان : در ميان تمام لهجه هاي زبان كردي ، لهجه كرمانجي در تاريخ تطور و تحقيق زبان كردي مقام مهمي دارد كه لهجه مكري يكي از شاخه هاي آن مي باشد و اين همان لهجه اي است كه به زبان زردتشت و اوستا نيز معروف شده و بسيار جامع مي باشد . اين لهجه شيرين ترين و مقبول ترين لهجه كردي است و دانشمنداني نظير ميجرسون ، مرگان ، استاد امين زكي و علامه مردوخ كردستاني و كرمانج اين نظر را تاييد مي كنند . سلامت و رواني و عدم آلودگي به زبان هاي بيگانه از مشخصات برجسته اين زبان است . كرمانج خراسان كه در اوايل دولت صفوي براي جلوگيري از تاخت و تاز تركمانان و ازبكان به مرزهاي شمال ايران انتقال داده شدند تحت عنوان سه ايل بزرگ :  زعفرانلو شادلو قراچورلو قرار دارند كه عظيم ترين آن زعفرانلوست كه از ايلات بزرگ و متعددي تشكيل شده و رياست ديگر ايلات كرمانج خراسان را عهده دار و مركز آن شهر مرزي قهرمان پرور قوچان مي باشد .

درك كنان در مورد كرمانجي مي نويسد : در زبان كردي به دو لهجه جدا از يكديگر قسمت بندي مي شود مانند : كرمانجي كردي و .

آقاي محمدفتحي در مقاله پر ارزش و محققانه خود كه از دو شاعر گمنام از ايل كرد شقاق به نام هاي مهدي بيگ شقاقي وميرزا محمد حسين بالكانلو متخلص به مهميد نام برده است در مورد ايل شقاق مي گويد كه :

طايفه شقاقي از نژاد كرد آريايي هستند و پيرو مذهب تسنن مي باشند و تيره هايي از اين طايفه بزرگ روي ارادت به خاندان صفوي و همكاري با پادشاهان آن سلسله در طول تاريخ به مذهب شيعه گرويده اند . زبان ايلي را كه شبيه كردي و لري بوده از ياد برده و به زبان آذري تكلم مي كنند . اين طايفه در ازمنه گذشته از جنوب اروپا و آسياي صغير به استان آذربايجان وارد شده اند . ( بايد توجه داشت كه زبان آذري غير از تركي است كه پس از تسلط ترك ها بر آذربايجان رو به نابودي گذاشت . )‌

اين طايفه را كه به زبان كردي شكاكي گويند از چهل تيره وهشتاد هزار خانواده تشكيل مي شده اند كه در ابتداي ورود در حوالي شهر تبريز چادر زده بوده اند و سپس دولت وقت چهل هزار خانوار آنان را رد منطقه هشترود و گرمرود سراب قوريچاي منطقه آذربايجان از سلسله جبال سهند گرفته تا ميانه و چهل هزار ديگر ار در استان خراسان نواحي قوچان اسكان داده اند . از چهل تيره طايفه شقاقي آن چه بخاطر دارد به شرح زير  است :

آريانلو كه به لهجه آذري اورانلوتكلم مي كنن

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 17:1 |

« بجنورد »

 

ويژگي هاي طبيعي :

 

                                

الف )‌موقعيت نسبي

شهرستان بجنورد با مساحت  1140/935 كيلومتر مربع در شمال شرقي ايران و در شمال استان خراسان واقع است و به عنوان پيشاني استان و گذرگاه شمالي خراسان به شمار مي رود . فاصله مركز شهرستان تا مركز استان 244 كيلومتر است . شهرستان بجنورد در شمال و شمال شرقي 1/971 كيلومتر با جمهوري تركمنستان داراي مرز مشترك است و در مشرق با شهرستان شيروان و در جنوب با شهرستان اسفراين و جاجرم و در مغرب با استان گلستان همسايه است . شهرستان بجنورد 7/3 درصد مساحت استان خراسان را شامل مي شود.

ب) ناهمواري ها

زمين هاي شهرستان بجنورد رسوبي و كوههاي آن جوان و مربوط به دوران هاي دوم و سوم و دشتهاي آبرفتي آن متعلق به دوران چهارم زمين شناسي است . كوههاي شمال آن در ژنوسنكلينال كپه داغ تشكيل شده و كوههاي جنوب آن در امتداد كوههاي البرز قرار دارد .

قلل مهم

: آلاداغ سالوك پامان داغي قورخود بزداغي مي سي نو است .

ج) آب و هوا شهرستان بجنورد داراي 3 نوع آب و هوا است . معتدل مرطوب ، معتدل نيمه مرطوب و معتدل كوهستاني

 

 

تاريخ مختصر شهرستان بجنورد :

 

تاريخ مختصر شهرستان بجنورد :

 پيشينه و سابقه تاريخي منطقه بجنورد بر اساس پژوهشهاي باستان شناسي و مطالعات اسناد و مدارك تاريخي و به استناد غار و تپه هاي مكشوفه به 5000 سال پيش مي رسد و نيز ويژگي هاي سفال هاي مكشوفه بجنورد با مشخصات سفال هاي چشمه علي دامغان و تپه حصار برابري مي كند در طي اواخر هزاره دوم و اوايل هزاره اول قبل از ميلاد در سرتاسر منطقه بجنورد از جرگلان تا دشت هيا مانه و سملقان اقوامي با مشخصات سفال خاكستري سكونت داشته اند بر همين زمان در بخش مانه و سملقان ، تپه هاي خان شهرا آوا نيز اقوامي ساكن بوده اند . در دوران ماد و هخامنشي (پرتوه )‌يا پارت مشتمل بر شمال خراسان و قسمتي از مازندران كنوني ويكي از ساتر آبي 20 گانه بوده و بجنورد بخشي از ساترآبي پارت بوده است . از دوران اشكانيان 27 زيستگاه در شهرستان بجنورد شناسايي شده است و به استناد كتب معتبر از جمله كتاب ( ايران باستان )‌نوشته محروم پيرنيا و كتاب ( تاريخ سيستان و حواشي آن ) به قلم محروم بهار ، بجنورد كهرد دوره مغول ويران شده يادگارهاي دوران ساساني را در خود دارد . آتشكده اسپاخو نيز متعلق به همين دوران است . بعدازظهر اسلام با باز شدن دروازه هاي ايران بر روي اين دين مبين اين شهرستان ينز هم جهت با ديگر نقاط تحت تاثير فرهنگ انسان ساز اسلام قرار گرفت .در سال هاي آغازين قرن دوم هجري اين منطقه جزئي از قلمرو طاهريان محسوب مي شد .

آثار و ابنيه هاي شهر بجنورد :

 بقعه امامزاده سيد عباس ابن موسي كاظم (ْ)‌دوره اسلامي تپه معصوم زاده ( شهر مدفون جرمغان )‌ دوره ساساني آيينه خانه دوره قاجاريه عمارت مفخم دوره قاجاريه كوشك علي آباد روستاي علي آباد در شمال بجنورد دوره تيموري بنا قديمي بش قارداش 6 كيلومتري جنوب بجنورد دوره قاجاريـه برج دیده بانی روستای باغچق که از ۴ عدد فقط یکی باقی مانده و غيره ...

نكته :

 اقوام كوچ نشين بجنورد در قديم داراي دو طايفه بودند آق قويونلو و قراقويونلو كه از سمت كردستان به شمال خراسان مهاجرت كردند و در انجا ساكن شدند از جمله اقوام كوچ نشين در اين منطقه مي توان اقوام كچرانلو شادلووايزانلوها را نام برد كه طايفه عظيمي را در اين منطقه تشكيل مي دهند زبان اصلي مردم بجنورد كردي و تركي است و اكثرا به كشاورزي و دامپروري و توليد گليم و قالي و سفره هاي كردي مي پردازند .

 

دستبافته هاي عشاير بجنورد :

 

 

 

قاليچه كردي كه اكثرا در روستاهاي اطراف بجنورد از جمله جرگان و مانه و سمنقان بافته مي شود كه اكثر اين بافته ها تركمن هستند و گاهي اوقات در تقشمايه هاي تركمن دراين قاليچه به كار مي برند و گره اصلي آن ها گره تركي است كه بر روي دارهاي افقي كه مخصوص عشاير هست بافته مي شود شكل اين دارها در ضميمه آورده شده است .

براي قالي بافي در اين منطقه از ابزار متداول قالي بافي مانند :

دفه قيچي قلاب استفاده مي شود ولي براي گليم بافي يا سفره هاي كرد فقط از دفه استفاده مي شود . نخ چله آنها اكثرا پشم 2 لا است و براي پرز قاليچه از پشم استفاده مي شود . كه دو صورت گياهي و شيميايي رنگرزي شده است كه اكثرا گياهي مي باشد اندازه هاي قالي هاي كرد 2 * 20/2 متر يا 80/1 * 20/1 متر است و در سفره هاي كردي 100 * 70 سانتي متر يا 1*1 و براي پادري 100*60 يا 100*80*100*70 مي باشد . در قاليچه هاي كردي اكثرا از رنگ هاي قرمز 35% و سرمه اي 35%  و سفيد ، زرد ، آبي  ، سبز 30% استفاده مي شود .

براي رنگرزي از روناس براي قرمز از نيل براي آبي ، سبز 30% استفاده مي شود

دستبافته هاي بجنورد به چند صورت است :

قاليچه كردي

پادري

جانمازي

سفره كردي

زانوبند ( كه اغلب ابريشم است )

خورجين

جوراب عشايري

گليم چهارگوش

خرك

سفره چارگوش

نمكدان

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 16:54 |

 

 قوچان

 

 

 موقعيت و ويژگي هاي جغرافيايي

 

 

 

                             

شهرستان قوچان با مساحت تقريبي 849/533 كيلومتر مربع در گستره جغرافيايي استان خراسان واقع شده است اين شهرستان از شمال شرقي به درگز ، از جنوبل به نيشابرو و اسفراين ، از مغرب به شيروان و از مشرق به چناران محدود گرديده و از جهت شمال حدود 75 كيلومتر بيا كشور تركمنستان مرز مشترك دارد .

مركز اين شهرستان شهر قوچان و بر اساس آخرين تقسيمات كشوري داراي سه بخش فاروج ، مركزي و باجگيران 9 دهستان و 333 آبادي داراي سكنه مي باشد . اين ناحيه به دليل استقرار در نقطه تلاقي حوزه هاي آب ريز رود اترك و مجاورت با ارتفقاعات هزار مسجد داراي اقليم مناسبي است . كوهستان هاي قوچان اغلب سرسبز بوده و از مهمترين ارتفاعات آن مي توان به شاه جهان آق كمر سنجر بيك تپله كاه زيلان گلول و اشاره نمود .

پيشينه قوچان : به استناد بررسي هاي باستان شناسي كه در محدوده اين شهرستان به انجام رسيده و منجر به شناسايي محوطه هاي ارزشمند پيش از تاريخ شده است هب نظر مي رسد دشت قوچان و حوزه رود اترك در مجاورت ارتفاعات هزار مسجد عامل مهمي در پيدايش تمدن هاي پيشرفته نحداقل از هزاره چهارم قبل از ميلاد و پس از آن بوده و به دليل اقليم مناسب و خاك حاصلخيز از گذشته هاي دو مورد سكونت قرار گرفته است . هم چنين بررسي اين محوطه ها نشان از وجود آباديهاي وسيع ، ارتباط فرهنگي و محضور اقوامي جديد با ديدگاههاي متفاوت در آن اعصاي دارد .

از حدود 25 سال پيش از ميلاد از قوچان به نام هاي آساآك ، آشاك و آرسكا ياد شده است . استاونه كه شهر قوچان نيز بخشي از آن به شمار مي آمد از ساتراپهاي هجده گانه پارتها محسوب مي گرديد .

اين ناحيه درصدر اسلام  تا اوايل حمله مغول به استوا ، فوجان و جنوشان معرفو بوده است . بنابر متون تاريخي هلاكوخان در جنوشان (قوچان )‌توقف نموده و در اين مدت قوچان خراب را به قول عطاملك بنيان نهاد و تعمير نمود و بنيه اش ارغون بر آن عمارت و بازار افزود . در زمان حكمراني شاه عباس نيز يك شهر كرد نشين از طايفه زعفرانلو بنا گرديد .

 

صنايع دستي قوچان :

 

 

 

از نظر صنايع دستي در شهر قوچان صنعت پوستين دوز ي- نمد مالي سفالگري رونق خاصي دارد . گليم بافي و چارقد دوزي ( نوعي كفش )‌سارغري ، گيوه و هنوز معمول است و حيف و صد حيف كه اگر بي توجهي ادامه يابد و به اضحلال مي رود زبان روستايي اين شهر اغلب قالي و قاليچه كردي كه به اصطلاح محلي (‌خرسك )‌مي گويند . به طوريكه اخيرا توليد و فروش استاندارد با كيفيت مطلوب به منظور صادرات توسط كميته جهاد كشاورزي و هم چنين توجهات ويژه كميته امداد امام هب بافندگان محروم رونق خاصي پيدا كرده و از نظر رده بندي در سطح استان جزو بالاترين نوع بافت و در سطح كشور نيز شاخص مي باشد .

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 16:50 |

هنر در خانواده هاي عشايري :

 

هنر در خانواده هاي عشايري را مي توان به 2 قسمت طبقه بندي نمود بافندگي و تزئينات لباس كه هر يك به نوبه خود مراحل تكميلي زيادي را طلب مي كند .

در بافت قالي يا گليم ، نخست تهيه پشم مناسب ريسندگي را مورد بررسي قرار مي دهيم:

پشم بهاره از گوسفنداين كه رد محيطهاي سربسته نگهداري نمي شوند و در كوهشتان و چراگاههاي كوهپايه اي مي چرند ، مرغوبيت بيشتري داشته و رنگ سفيد آن كاربرد فراوانتري دارد .

پشم چيده شده بايستي شسته شود . آب تميز و زلال مورد مصرف در شستشوي پشم از اهميت فوق العاده اي برخوردار است . اين شستشو غالبا در رودخائنهه و يا در آب چشمه ها صورت مي پذيرد .

با پايان اين مرحله عمل ريسندگي و تبديل پشم به نخ و كلاف جهت رنگرزي آغاز مي گردد . در تاب دادن نخ اغلب تمام خانواده كمك مي كنند . در اين زمان كلاف هاي تاب داده شده ، آماده رنگ بوده و زمان تهيه مواد رنگي فرا مي رسد . رنگ مورد استفاده در قالي ها و گليم هاي قديمي از گياهان بومي تهيه مي شد .

روناس براي رنگ قرمز و نارنجي

نيل براي رنگ آبي و سرمه اي

ذليل و برگ مو براي رنگ زرد روشن و طلايي

پوست گردو براي رنگ قهوه اي روشن و تيره و مشكي

زعفران براي رنگ زرد طلايي

ترشك يا حماض براي رنگ زرد تيره

جعفري براي رنگ زرد ، نخودي و طلايي

سماق براي رنگ خرمايي تا قهوه اي و خاكستري

پياز براي رنگ مسي و نارنجي

گزنه براي رنگ زرد مايل به سبز

تمشك براي رنگ خاكستري

اين گياهان در رنگرزي اليفا پشمي و ابريشمي كاربرد فراوان دارد و جلوه خاصي به قالي بعد از بافت مي بخشد . رنگ هاي گياهي از ثبات بالايي برخوردارند :

البته با ورود رنگ هاي شيميايي از اروپا به ويژه انگليس در زمان قاجار و كاربقرد آن در دست بافت هاي عشايري ضربه اي جبران ناپذير بر فرش ايران وارد آمد . اين ركورد دستبافت قوچان و مناطق تابعه را نيز بي نصيب نگذاشت .

رنگ هاي شيميايي با قيمت ارزان و كاربرد ساده خيلي سريع در سراسر كشور منتشر شد. با وجود اين رنگ هاي گياهي ارزش خود را هيچگاه از دست نداد . از بحث رنگها كه بگذريم ، نقوش محلي كه بسيار متنوع نيز هستند توجه ما را بخود جلب مي كنند . قالي هاي بافته شده در مناطق مختلف اين شهرستان هر يك طرح و نقش مخصوص به خود دارند اما مهمترين اين نقوش را مي توان به ترتيب ذيل نام برد :

جليلي

فيل پا

شير و خورشيد

قابي

حوضي

دور خاني

امام قلي

بازوبندي

بته جقه

بته شاهي

آيينه گل

اين قالي ها در ابعاد 2*1 ، 2 * 5/1 ، 3*5/1 ، 3*2 ، 3*5/2 ، 4*3 با ديتگاههاي چوبي يا آهني روي زمين بافته مي شوند .

گليم بافي قوچان ( پلاس ) به 2صورت ساده و تمام نقش است كه به اشكال مختلف  و ابعاد لازم بافته مي شوند . اين بافته ها عبارتند از :

فرش

حوال

خورجيني

توبره

نمكدان

جاقاشقي

كاپان

روزيني

روبالشي

پاي تاوه

مچ سبز

فرش پلاس در ابعاد 2*1 ، 2*5/1 ، 3*5/1، 3*2 با دستگاهاي ذكر شده بافته مي شود و به عنوان زير انداز استفاده مي شود .

جوال بيشتر در ابعاد 120*80 و به صورت جفتي بافته مي شوند . از جوال در حمل اسباب و اثاثيه منزل استفاده مي گردد . اين بافته  معمولا جزء جهازيه عروس به حساب مي آيد و عروس آينده تمام هنرش را در بافت آن به كار مي بندند .

توبره :

معمولا در ابعاد 40*40 سانتي متر و 50*40 سانتي متر بافته مي شود و مورد كاربرد جوپانان براي حمل خوراكي و نان است .

نمكدان :

در قديم به عنوان انبار كوچك نمك مورد استفاده قرار مي گرفت و امروز  بيشتر جنبه تزئيني دارد .

جاقاشقي :

همان طور كه از نام آن پيداست رد قاشق و چنگال ، كارد و اسباب خوراك پزي به كاربرده مي شود .

 

 

 

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/29 و ساعت 16:43 |

          موسيقي كردئ

 

 

موسيقي كردي به موسيقي و ترانه‌هاي مردم كرديزبان گفته‌ مي‌شود.

يك پژوهشگر موسيقي كردي براين باور است كه انگيزش پيدايش موسيقي كردي در راستاي حفظ زبان ادبيات، فرهنگ، سرگذشتها و در مجموع تمدن و پيشنيه كردها بوده است. موسيقي هامويد (فولكلور) كردي از سه بخش افسانه‌ها، حكايتها و داستان‌ها تشكيل شده است.

 

 

                                                افسانه ها

 

 

پيدايش موسيقي كردي مثل اكثر قومها و ملت‌هاي ديگر از افسانه‌هاي كردي شروع شد كه در اين قسمت، افسانه‌ها در قالب ترانه‌هاي كردي گفته مي‌شوند و اين ترانه‌ها در فرهنگ كردي به ترانه‌هاي ديواني تقسيم مي‌شوند و بيشتر محتواي آنها همان افسانه‌هاي كردي است، كه شكل حماسي دارند.

اولين طليعه‌هاي هنر كردي از بار ادبي و هنر موسيقي حماسه‌هاي كردي بودند كه مشهورترين كسي كه به اين نوع موسيقي پرداخته «كاويس آغا» بود كه ترانه‌هاي وي همان حماسه‌هايي هستند كه از گذشتگان بر جاي مانده است.

 

            حكايت‌ها و داستان ها

 

نوع ديگري از موسيقي فولكولور كردي مربوط به حكايتها و داستان‌هايي مي‌شود كه ترانه‌هاي داستاني نيز به دو بخش قهرماني و دلدادگي قابل تقسيم هستند.

در ترانه‌هاي قهرماني به دلاوريها و مبارزه طلبي‌هاي يك قهرمان پرداخته مي‌شود و در ترانه‌هاي دلدادگي جنبه‌هاي رمانتيك و عاشقانه بين دو شخص بيان مي‌شود كه از اين ميان، ترانه «زنبيل‌فروش» كه جنبه عرفاني دارد و ترانه‌هاي "آس و حسن" و "خج و سيامند" كه سرگذشت دو دلداده را بيان مي‌كند، از معروفترين آثار در اين بخش هستند.

در بخش ديگر موسيقي كردي، كردهاي «سوراني» براي خود نوع ويژه‌اي از موسيقي دارند كه به آنها «گوراني» مي‌‌گويند كه اين نوع ترانه‌ها در ميان كردهاي اطرف شهرستان اروميه و كردهاي تركيه (شمال) «لاوژه» گفته مي‌شود و اين نوع گوراني‌ها ريتمي به نام «قه‌تار» دارند كه پژوهشگران براين باورند ريشه اين واژه‌ از واژه‌ زرتشتي «گاتا» گرفته‌شده كه در اوايل، مربوط به يك سري نيايش‌ها و مراسم مذهبي بوده است.

دومين نوع اين موسيقي «هوره» نام دارد كه در ابتدا ترانه‌هاي ويژه‌اي در حمد و نيايش «اهورامزدا» بود و اين واژه نيز ريشه زرتشتي دارد كه براي نيايش‌هاي مذهبي آن زمان كردها كه زرتشتي بودند، سروده شده‌اند.

در مراسم ترحيم هنگامي كه فردي براي مردم آن منطقه داراي اهميت فوق‌العاده‌اي بوده، فوت مي‌كند، كردها از يك نوع موسيقي كه با مرثيه‌سرايي و مرثيه‌خواني شباهت دارد به صورت ترانه و با تعريف ويژگيهاي آن شخص براي او زاري مي‌كنند.

در آيين‌هاي زادروز محمد، كردها يك نوع ويژه از موسيقي را اجرا مي‌كنند كه به آن «مولودي» مي‌گويند. البته مولودي‌خواني در بيشتر جوامع مسلمان رواج دارد. اولين مولودنامه در وصف و ستايش محمد را «ملاباتديي» صوفي و عارف مشهور نوشت كه بعدا مرسوم شد كه در زمان عيد مولود از سروده‌هاي وي در مولودي خواني استفاده كنند. اصيل‌ترين سازهاي استفاده شده در موسيقي كردي «سرنا» و «دهل» هستند و بعدا سازهايي كه وارد اين نوع موسيقي شده‌اند مانند «دف» و «تنبور» داراي اهميت ويژه‌اي شده‌اند. براي اطلاعات بيشتر مي‌‌توانيد به ميژوي ئه ده بي كوردي علاالدين سجادي و پژوهشي در فولكلور كردي مراجعه كنيد.موسيقي كردي تا حدودي نمادي از شاديهاو غم و اندوه بعد ازپايان هر جنگ است.

 

 

قبیله های کرد که در شمال غربی ایرا ن وجنوب شرقی ترکیه و شمال شرقی عراق و مقداری هم در سوریه زندگی میکنند از مردمی غیور و پر قدرت تشکیل میشوند که دارای لهجه های خاص ازقبیل : گورانی,  سورانی  , مکری , زازا , بیجاری و کرمانجی   میباشند که آداب  و رسوم  سنن آنها با مناطق مختلف متفا وت ا ست. 

 

بطور کلی آداب و سنن و فرهنگ کردها ریشه در فرهنگ باستانی ایران وآیین اوستا دارد

بطوریکه اعیاد ملی و مذهبی ایران باستا ن از قبیل آ تش افروزی و نوروز و د یگر را  پس ازگروید نشا ن بد ین   اسلا م و حتی مسلکها وفرقه های تصوف و درویشی شاید بیشتر از نقاط د یگرایران حفظ کرده اند.  موسیقی و رقص بیشترین قسمت زندگی کردها را تشکیل میدهد.  رقصهای

کردی همانند تمرین  رزم است.

 

در تمام ریتمهای رقص کردی حالتی از همد ستانی و یگا نگی و بدوی سازی وجود دارد که با تفنن آمیخته ا ست .  در بیشتر گونه های رقص کردی دستهای رقصندگان به هم گره میخورد و گامهاهمواره در یک مسیر حرکت میکنند و چنان متوازی ا ست که شبیه به رژه میماند آهنگهای رقص با :

دهل، دایره، سورنا ، دوزله، بالابان و گاه شمشال همراهی میشود.

 

موسیقی و رقص نه تنها در فرصتهای شادی مثل عروسی بلکه در مراسم تدفین نیز ا ستفاده میشوند. 

کردها در رقص اشکا ل گوناگونی دارند  که ازجمله آنها می توان:   خان امیری ، ریلف ، گریان یا  گاریان ، امینه، چوپی یا چپی ، زنگی و سرنا  رفت را نام برد.  رقصها اغلب در قا لب ريتمهاي دو تا ئی، ساده و ترکیبی وهفت تائی ا ست. اغلب این رقصها بخاطر موسیقی که به همین نام عنوان میشود نام گرفته اند.

 

سازهای منطقه عبارتند از  شمشا ل ( نی چوپانی از فلز )، سورنا ، دهل ،           دوزله ( قشمه) ، بالا بان نرمه نای) و  دف, ساز سنتی خانقاه

 

 

           موسیقی مقامی

 

موسيقي مقامي (موغامي) يادگار جلوه‌هاي زيبايي از فرهنگ ديرينه مشرق زمين است ،كه از تحريف و دگرگوني اعصار مصون مانده . نغماتي در موسيقي"موغامي" پيدا مي‌شود كه به عهد باستان برمي‌گردد. مجتبي قيطاني ،محقق حوزه‌ي موسيقي سنتي خراسان با بيان مطلب فوق گفت: در كتاب لغت موسيقي نوشته" افراسياب بيگ لي" كلمه‌ي مقام كه به صورت موغام يا مغام هم نوشته مي‌شود، به عنوان مجموعه‌ي صداها و پرده‌هاي مختلف كه بر اساس يك كوك واحد و در محور آن مي‌گردند، تعريف شده و از آن به عنوان بالاترين مرحله‌ي خلاقيت در تركيب ساز و آواز ياد شده است. وي ادامه داد: آنچه مد نظر هنرمندان و مردم اين منطقه است ،"موغام" مي‌باشد كه در باور مردم خرسان از شان و منزلت بالايي برخورداراست و به ديده تقدس به آن‌ مي‌نگرند و به مصداق هنر عامه،‌ آفريننده مشخصي ندارد و تمام افراد جامعه در شكل‌گيري و نقل روايت آن سهم دارند. قيطاقي درباره‌ي تاريخ و قدمت موسيقي موغامي گفت: تاريخ موسيقي اين سرزمين به زمان كوچ آريايي‌ها به ايران بر‌مي‌گردد و در پاره‌يي از نقاط برخي از نغمه‌ها به صورت بكر و دست نخورده، حكايت از يك اصالت باستاني دارد و اگر براي بررسي موسيقي، خراسان بزرگ را مد نظر قرار دهيم، بايد پهنه‌ي اين ديار را از كرانه‌هاي غربي خزر تا پهنه‌هاي ابيورد و نسا ،مرو و تا كويرهاي خراسان و هرات، مرز هندوچين مورد كاوش قرار دهيم. وي با تاكيد بر اين كه خراسان فعلي نيز به علت وسعت جغرافيايي و تنوع پراكندگي اقوام و فرهنگ‌هاي مختلف داراي موسيقي "موغامي" متنوع و مختلفي است، گفت: تنوع نژادي از عرب‌هاي سامي تا هزاره ، بلوچ و نژادهاي كرد و كرمانج و ترك و تركمن و مغول در اين استان ،باعث شده است، كه يكي از غني‌ترين گنجينه‌هاي فرهنگي موسيقي به وجود بيايد، كه بر خلاف بيشتر مناطق ايران از سبك خاص برخوردار نيست و در نواحي مختلف استان وحدت سبك ندارد. اين پژوهشگر ضمن تقسيم خراسان به دو حوزه‌ي شمال و جنوب، درباره‌ي موسيقي "موغامي" شمال خراسان اظهار داشت: موسيقي جاري در اين منطقه موسيقي كوهستان ،جلگه است و از يك زندگي پرحادثه و پرسوز و گداز و آوارگي حكايت مي‌كند ، اين مساله را حتي مي‌توان در رقص‌ها و بازي‌هاي آييني و سنتي آن‌ها ديد . ضمن اين كه از گستردگي و تنوع بيشتري برخوردار است، از حال و هواي خاصي نيز بهره مي‌برد و حماسه، عرفان، عشق و سوگ پشتوانه‌ي اصلي اين موسيقي مي‌باشد. مجتبي قيطاقي با اشاره به اين كه موسيقي اين منطقه "كرمانجي" است و از موسيقي‌هاي تركي و تركمني هم تاثيراتي گرفته است، اظهار كرد: در شمال خراسان موسيقي تركمني يا موسيقي تركي ديده نمي‌شود، آنچه هست موسيقي شمال خراسان به روايت تركمني و تركي است، يعني موغام‌ها در اصالت خودشان تركمني و تركي نيستند. او سازهاي رايج در اين منطقه را دوتار، سرنا، ني چوپان (بلر)، قوشمه، كمانچه، دهل، دايره و نيز سازهاي قديمي‌تر، شش تار (چگور قديم)، مزغان و نفير دانست و از مهم‌ترين "موغام‌هاي" موسيقي شمال خراسان، نوايي كردي (نوايي شمال خراسان) ـ تجنيس، بيات هراي ـ لوي ـ جعفر قلي‌ها ـ الله مزار ـ تورغه، درنا ـ بلبل ـ شاخه‌تايي (ختائي) و كوراوغلي نام برد. وي به خبرنگار ايسنا گفت: در شمال خراسان نوازندگان مختلف بر حسب ساز و تخصص‌شان به مراتب و طيف‌هاي مختلفي تقسيم مي‌شوند كه عبارتند از عاشق‌ها يا آشق‌ها كه نوازندگان سازهاي سرنا، دهل، كمانچه و قوشمه مي‌باشند و گاه در مجالس مختلف بر حسب نياز حركات نمايشي هم انجام مي‌دهند ـ ، لوتي‌ها (روتي‌ها يا لوطي‌ها) كه دايره و دف مي‌نوازند كه درقديم با ساز خود سفر مي‌كرده‌اند و هم راويان اخبار و هم ناقلان آثار بودند و در قالب جملات، حركات نمايشي و اشعار طنز ،جامعه و حكام آن را به نقد مي‌كشيدند. وي ادامه داد: بالاترين مرتبه‌ي هنرمندي را در شمال خراسان" بخشي‌هاي دوتار نواز" دارند، اينان هم آواز مي‌خوانند و هم شعر مي‌سرايند، ساز را خودشان مي‌سازند و از جهت شرايط اخلاقي، دروني و معرفتي به درجه‌يي از رفتار رسيده‌اند ،كه مردم به راحتي با آن‌ها همراه مي‌شوند. اين پژوهشگر،با بيان اين كه" بخشي‌ها" و "عاشيق‌ها" بازماندگان حقيقي خنياگران ايران باستان هستند، درباره‌ي دسته ديگر نوازندگان شمال خراسان توضيح داد: بلروانان يا ني‌نوازان، نوازندگان ني چوپاني هستند كه اين‌ها معمولا چوپانند و زندگي شباني دارند. وي در ادامه درباره ،حوزه‌ي موسيقي جنوب و شرق خراسان يادآور شد: موسيقي اين حوزه نرم و دروني است و در آن‌ها فرياد به معني خاص آن در كوهستان وجود ندارد و مي‌توان فرياد آن‌ها را نامه‌يي بلند خوان كه ناشي از زندگي در كوير است و موسيقي اين حوزه بيشتر در شهرهاي شرقي خراسان يعني تربت جام، باخزر ـ تايباد و خواف متمركز است و موسيقي كويري در شهرهاي جنوبي مانند كاشمر، گناباد و بيرجند و مرز سيستان و بلوچستان همواره دستخوش تغيير و تحريف بوده است و علت اين امر شايد تداخل فرهنگ مردم اين مناطق باشد. وي سازهاي دوتار، سه‌تار، دهل و در برخي مناطق غيچك يا غژك را به عنوان سازهاي رايج اين حوزه نام برد و افزود: به نوازندگان دوتار در اين منطقه" اوستاد" گفته مي‌شود، كه بالاترين مرتبه‌ي هنرمندي است و دوتار و موغام‌هاي آن از جايگاه والا و مقدسي برخوردارند و هنرمندان اصيلش همواره مورد توجه و احترام مردم هستند. او مهم‌ترين موغام‌هاي موسيقي اين منطقه را "نوايي" ـ "اشتر خجو" ـ سرحدي‌هاي مختلف ـ سبزپري پلتان ـ هتن ـ آخر ـ الله مدد ـ معراجنامه ـ مقام الله و مقام جل عنوان كرد و گفت:‌ موغام «مقام الله» و «مقام جل» معادل موغام" تورغه" در شمال خراسان است،كه از حيث نام‌گذاري با وجه اشتراك مضامين عرفاني است. مجتبي قيطاقي كه 15 سال است درباره‌ي موسيقي سنتي خراسان تحقيق و پژوهش مي‌كند در پايان خاطرنشان كرد: انتظار مي‌رود، پژوهشگران فرهنگي به موسيقي‌هاي "موغامي" به عنوان گنجينه‌ي فرهنگ شفاهي بنگرند و ميراث فرهنگي موسيقي موغامي را به عنوان ميراث اين ملت باور نمايند و از فرهنگ ديرينه‌ي مشرق زمين حراست كنند

+ نوشته شده توسط کرمانج ترین کرمانج(باغچقی. ترین باغچقی) در 85/12/28 و ساعت 21:20 |

              زبان كردئ

              

زبان‌ كردي (Kurdî)‌ يكي از زبان‌هاي موجود در خاورميانه‌ است . شاخه‌هاي متفاوتي دارد: سوراني،لري،لكي،هورامي،كرمانجي،زاخوو...

در قسمت‌هايي از ايران، تركيه‌، عراق، سوريه و ارمنستان كه‌ اصطلاحا كردستان ناميده‌ مي‌شود به اين زبان تكلم مي‌شود. جمعيتهاي پراكنده كرد همچنين در جمهوري آذربايجان، جمهوري ارمنستان ، خراسان و شهركرد ايران يافت مي‌شوند.

اين زبان در عراق زبان رسمي است [1] در حالي كه‌ در كشور سوريه ممنوع است. تا اوت ???? در تركيه‌ محدوديت‌هاي شديدي بر آن اعمال مي‌شد گرچه هنوز در تركيه بسيار محدود مي‌باشد .[2]. در ايران نيز در برخي رسانه‌ها امكان استفاده‌ از آن وجود دارد در حالي كه‌ استفاده‌ از آن در نظام آموزشي دولتي ممنوع است.

از ويژگي‌هاي اين زبان در امان ماندن آن از سيل وامواژه‌ها از زبان‌هاي مجاور به‌ ويژه‌ در زمينه‌ نوشتار است. با پيشرفتهاي چند دهه اخير همچون زبانهاي ديگري ازجمله فارسي وعربي كلمات دخيل زيادي وارد آن شد.

                      كد زباني

كد ISO-۶۳۹/۱ زبان كردي KU،

كد